Chuyện dọc đường

“Công ty - Lược sử một ý tưởng cách mạng” của hai nhà báo, học giả kinh tế John Micklethwait và Adrian Wooldridge là một công trình nghiên cứu mang đến cái nhìn toàn diện về lịch sử hình thành và phát triển của công ty. 

Thông qua lăng kính lịch sử, cuốn sách đưa người đọc ngược dòng thời gian trở về những nền văn minh cổ đại, nơi xuất hiện các hình thức hợp tác thương mại sơ khai giữa các thương nhân ở Lưỡng Hà, Hy Lạp và La Mã. Từ những thỏa thuận kinh doanh ban đầu, công ty từng bước phát triển thành một thiết chế kinh tế quan trọng có khả năng huy động nguồn lực, tổ chức sản xuất và mở rộng hoạt động vượt qua mọi biên giới địa lý.  

Dấu mốc quan trọng được hai tác giả phân tích trong cuốn sách là sự xuất hiện của các công ty đặc quyền trong thời kỳ thương mại hàng hải và mở rộng thuộc địa. Đây là giai đoạn công ty không còn đơn thuần là công cụ phục vụ hoạt động kinh doanh mà trở thành cánh tay nối dài của các đế quốc, tham gia trực tiếp vào quá trình khai phá, kiểm soát thị trường và định hình trật tự kinh tế thế giới.

Tiếp đó, hai tác giả phân tích quá trình “khai sinh” công ty trong thế kỷ XIX - giai đoạn được xem là thời điểm khai sinh của công ty hiện đại. Việc luật pháp từng bước công nhận tư cách pháp nhân và nguyên tắc trách nhiệm hữu hạn đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp (DN) huy động nguồn vốn lớn, giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư và thúc đẩy sự hình thành của những tổ chức kinh doanh quy mô chưa từng có.

Tại Hoa Kỳ, sự bùng nổ của ngành đường sắt, công nghiệp nặng và thị trường tài chính đã góp phần tạo nên các tập đoàn khổng lồ, đặt nền móng cho mô hình chủ nghĩa tư bản DN hiện đại.

Cuốn sách cũng so sánh các mô hình DN ở Anh, Đức và Nhật Bản, cho thấy mỗi quốc gia phát triển một con đường riêng: từ công ty gia đình, liên minh công nghiệp đến các tập đoàn đa ngành. Sang thế kỷ 20, vai trò của nhà quản lý chuyên nghiệp nổi lên, biến công ty thành một tổ chức phức tạp với hệ thống vận hành và quyền lực nội tại riêng biệt.

Khép lại, tác giả đưa ra những kịch bản cho tương lai: công ty có thể tiếp tục thống trị, chuyển hóa thành các mạng lưới linh hoạt, hoặc bị thay thế bởi những mô hình mới. Dù theo hướng nào, một điều chắc chắn vẫn còn nguyên giá trị: để tồn tại, công ty phải duy trì được sự cân bằng giữa lợi nhuận và trách nhiệm đối với xã hội. 

Qua tám chương sách, John Micklethwait và Adrian Wooldridge cho thấy công ty không phải là một cấu trúc tự nhiên tồn tại sẵn trong đời sống kinh tế, mà đó là thành quả của một quá trình tiến hóa kéo dài hàng thế kỷ, được định hình bởi sự tương tác giữa các yếu tố kinh tế, pháp lý, chính trị và xã hội. Sự phát triển của công ty gắn liền với những thay đổi trong luật pháp, sự mở rộng của thị trường vốn, các cuộc cách mạng công nghiệp và những biến chuyển về tư duy quản trị.

Bức tranh minh họa trên bìa sách gợi nhắc đến thời kỳ hoạt động của Công ty Đông Ấn Anh - một trong những DN quyền lực nhất lịch sử, từng đóng vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng thuộc địa của Đế quốc Anh. Chi tiết này phần nào phản ánh một trong những luận điểm xuyên suốt của cuốn sách: công ty không chỉ tạo ra của cải mà còn có khả năng tác động sâu sắc đến lịch sử, chính trị và đời sống xã hội. 

HM

Giữa hàng nghìn vận động viên trên đường đua IRONMAN 70.3 Đà Nẵng 2026, có một hình ảnh khá đặc biệt: những kỹ sư, chuyên gia công nghệ và nhân sự của CMC Telecom vừa đảm nhiệm vai trò vận hành hạ tầng công nghệ cho giải đấu, vừa trực tiếp tham gia chinh phục những cột mốc thể lực khắc nghiệt nhất.

2026 là năm thứ ba liên tiếp CMC Telecom đồng hành cùng giải đấu với vai trò “Đối tác Công nghệ”. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có 38 vận động viên tham gia ở nhiều hạng mục khác nhau, từ Relay Team, Half IRONMAN 70.3 cho tới Full IRONMAN 140.6. Đội ngũ của CMC Telecom cũng góp mặt trong TOP 3 Corporate Challenge – hạng mục dành cho các doanh nghiệp có phong trào thể thao nổi bật.

Đặc biệt, năm nay đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam tổ chức cự ly Full IRONMAN 140.6 – thử thách sức bền nổi tiếng thế giới với tổng quãng đường 226 km gồm 3,8 km bơi, 180 km đạp xe và 42,2 km chạy marathon. CMC Telecom có 3 thành viên trực tiếp chinh phục cột mốc này.

3 năm đồng hành cùng IRONMAN trên vai trò “Đối tác công nghệ”

2026 là năm lần đầu tiên Việt Nam tổ chức cự ly Full IRONMAN 140.6 – đồng nghĩa quy mô vận hành của giải đấu được nâng lên ở một cấp độ hoàn toàn khác. Không chỉ số lượng vận động viên tăng mạnh, thời gian thi đấu kéo dài hơn, mà toàn bộ hệ thống công nghệ phía sau cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn vận hành nghiêm ngặt của một giải đấu sức bền theo tiêu chuẩn quốc tế.

Trong vai trò “Đối tác Công nghệ” suốt 3 năm liên tiếp, CMC Telecom đảm nhiệm hạ tầng kết nối cho mùa giải với yêu cầu cao về tính ổn định, khả năng xử lý liên tục và an toàn thông tin dữ liệu.

Từ hệ thống đăng ký, truyền tải dữ liệu, cập nhật kết quả theo thời gian thực cho tới trải nghiệm số của vận động viên và ban tổ chức, mọi hoạt động đều cần được vận hành xuyên suốt với độ chính xác tuyệt đối.

Với hệ sinh thái hạ tầng số gồm Internet, Data Center, Cloud và Cyber Security, CMC Telecom đã đồng hành với ban tổ chức giải Ironman Đà Nẵng 2026 xây dựng một “đường đua công nghệ” đảm bảo cao nhất cho thành công chung của giải đấu.

Khi người làm công nghệ trực tiếp bước lên đường đua

Điều tạo nên dấu ấn của CMC Telecom là cách tinh thần thể thao đã trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp của những người làm công nghệ. Suốt nhiều năm qua, dù công việc trong lĩnh vực hạ tầng số luôn có cường độ cao, đội ngũ tham gia các tập luyện cho các giải đấu Ironman Vietnam của CMC Telecom vẫn duy trì ổn định khoảng 30-40 người mỗi năm.

Họ không phải vận động viên chuyên nghiệp, vẫn là những nhân sự đang làm việc toàn thời gian, cân bằng giữa công việc, gia đình và lịch trình luyện tập kéo dài nhiều tháng. Nhưng chính hành trình đó lại phản ánh rõ tinh thần “Nothing is Impossible” mà CMC Telecom theo đuổi nhiều năm nay. Tinh thần đó nằm trong giá trị cốt lõi của doanh nghiệp: Nhanh, Chuyên nghiệp, Cam kết, Sáng tạo và hướng khách hàng.

Những giá trị ấy hiện diện trong cách đội ngũ vận hành và bảo vệ hạ tầng số cho khách hàng, theo đuổi tiêu chuẩn khắt khe, sự ổn định và trách nhiệm ở mức cao nhất.

Một cuộc đua IRONMAN không thể hoàn thành bằng cảm hứng nhất thời. Công việc trong ngành hạ tầng công nghệ cũng vậy. Cả hai đều đòi hỏi sự kỷ luật, khả năng chịu áp lực, tính bền bỉ và tinh thần không bỏ cuộc trước giới hạn của bản thân.

Đó cũng là lý do CMC Telecom lựa chọn đồng hành cùng IRONMAN suốt ba năm liên tiếp với vai trò đối tác công nghệ. Với CMC Telecom, đây không đơn thuần là hỗ trợ hạ tầng cho một sự kiện thể thao, mà còn là sự đồng điệu về sự cam kết mạnh mẽ giữa công nghệ và thể thao.

Giữa một ngành nghề thường gắn với máy móc, dữ liệu và áp lực vận hành, những con người CMC Telecom đang cho thấy một hình ảnh khác của người làm công nghệ: kỷ luật, giàu năng lượng và luôn sẵn sàng vượt qua những giới hạn mới.

HM

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh tại Việt Nam ngày càng đa tầng và biến động, pháp luật không còn đơn thuần là công cụ điều chỉnh hành vi mà đã trở thành nền tảng định hình chiến lược. Cuốn sách “Luật kinh tế: Luật của người kinh doanh” của PGS.TS Phạm Duy Nghĩa mang đến một cách tiếp cận mới mẻ, giàu chiều sâu đối với pháp luật kinh doanh tại Việt Nam, đặt trọng tâm vào việc lý giải cách luật vận hành trong thực tiễn. 

 Khác với cấu trúc của một giáo trình luật truyền thống, tác phẩm gồm 13 chương, triển khai theo hướng liên ngành, tiếp cận pháp luật như một hiện tượng văn hóa - xã hội sống động. Trên nền tảng đó, tác giả không chỉ hệ thống hóa các nội dung cốt lõi như quyền tài sản, tổ chức doanh nghiệp, hợp đồng, giải quyết tranh chấp và phá sản, mà còn phân tích sự khác biệt giữa lý thuyết pháp lý và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam. 

Một trong những đóng góp nổi bật của cuốn sách là việc giới thiệu khái niệm “đối thoại giữa các nền văn hóa pháp lý”. Theo đó, hệ thống pháp luật kinh doanh Việt Nam được nhìn nhận như kết quả của quá trình “cấy ghép” các mô hình pháp lý hiện đại vào nền tảng văn hóa - lịch sử bản địa. Sự tương tác, dung hợp và đôi khi xung đột giữa các yếu tố này đã góp phần hình thành những đặc trưng riêng biệt của môi trường pháp lý trong nước. 

Cuốn sách cũng đồng thời mở rộng cách tiếp cận đối với việc học luật. Thay vì dừng lại ở việc ghi nhớ quy phạm, tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu bản chất vận hành của pháp luật trong bối cảnh cụ thể. Pháp luật, theo đó, cần được đặt trong mối liên hệ với văn hóa, lịch sử và các quy tắc phi chính thức để có thể được vận dụng hiệu quả trong thực tiễn. Đây chính là chìa khóa để người học và người hành nghề có thể đưa ra những quyết định đúng đắn trong thực tiễn.

“Luật kinh tế: Luật của người kinh doanh” đặc biệt phù hợp với sinh viên luật, kinh tế ở giai đoạn nâng cao; học viên cao học, nghiên cứu sinh; các luật sư, trọng tài viên, thẩm phán; cũng như doanh nhân và nhà quản lý mong muốn hiểu sâu hơn về môi trường pháp lý mà mình đang vận hành. Đồng thời, đây cũng là một lựa chọn giá trị cho bất kỳ ai quan tâm đến mối quan hệ giữa pháp luật và văn hóa trong tiến trình phát triển kinh tế.

Bên cạnh nội dung, thiết kế bìa sách theo phong cách trừu tượng - hình học cũng là một điểm nhấn đáng chú ý. Ngôn ngữ thị giác này gợi mở pháp luật như một hệ thống tư duy có cấu trúc, đồng thời tạo nên sự thống nhất nhận diện cho toàn bộ series, hướng đến nhóm độc giả học thuật và chuyên môn.

Bộ sách chuyên khảo 5 tập của PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa mà Omega+ sẽ phát hành bao gồm: Phương pháp nghiên cứu luật học; Đại cương pháp luật và Quản trị rủi ro pháp lý; Luật kinh tế: Luật của người kinh doanh; Trọng tài và Giải quyết tranh chấp trong dự án đầu tư hạ tầng; Gập ghềnh công lý: Những tâm sự về đạo nghề

Tác giả cuốn sách, ông Phạm Duy Nghĩa là chuyên gia có bằng Cử nhân và Tiến sĩ Luật, Đại học Tổng hợp Leipzig (1991) chuyên về pháp luật kinh doanh. Là trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam VIAC, ông đảm nhận vai trò chủ tịch, trọng tài viên của nhiều Hội đồng trọng tài giải quyết các tranh chấp quốc tế về kinh doanh, thương mại, xây dựng, đầu tư, mua bán và sáp nhập.

Ngoài là học giả Fulbright tại Harvard Law School (2002 - 2003), ông còn là giảng viên cao cấp, từng giảng dạy tại Khoa Luật (nay là Trường Đại học Luật) - Đại học Quốc Gia Hà Nội (1996 - 2009), Khoa Luật - Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (2010 - 2017), Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright (2018 - 2025), và hiện đang công tác tại Khoa Luật Trường Đại học Tôn Đức Thắng./.

HM

“Nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam đầu thế kỉ XIX” là công trình chuyên khảo tập trung nghiên cứu một cách hệ thống nghiên cứu chuyên sâu, tái hiện một cách hệ thống cấu trúc quyền lực, nền hành chính và văn hóa chính trị Việt Nam dưới triều Nguyễn - giai đoạn bản lề trong tiến trình hình thành quốc gia dân tộc hiện đại. 

Tác giả công trình chuyên khảo Vũ Đức Liêm là giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được đào tạo bài bản tại nhiều cơ sở uy tín như Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Chulalongkorn, Đại học Quốc gia Singapore và Đại học Hamburg. Với nền tảng học thuật vững chắc cùng quá trình nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á thời cận đại, ông mang đến một góc nhìn liên ngành, chặt chẽ và giàu sức thuyết phục.

Lựa chọn bối cảnh nửa đầu thế kỉ XIX, cuốn sách góp phần làm rõ một giai đoạn lịch sử vốn chưa được khai thác tương xứng trong nhiều diễn ngôn trước đây. Trên cơ sở phân tích tư liệu và đối chiếu các nguồn sử liệu, tác giả chỉ ra rằng đây là thời kỳ diễn ra những chuyển biến đáng kể về lãnh thổ, tổ chức nhà nước và bản sắc chính trị.

Quá trình mở rộng không gian lãnh thổ kéo dài từ các thế kỉ trước, cùng với việc xác lập cấu trúc không gian lãnh thổ hình chữ S, vai trò của nhà nước và quyền lực chính trị được phân tích như yếu tố trung tâm định hình diện mạo Việt Nam. 

Không chỉ dừng lại ở việc mô tả thiết chế, mà đi sâu phân tích cơ chế vận hành của quyền lực trong thực tiễn. Tác giả khảo sát hệ thống văn bản hành chính, mạng lưới thông tin, tổ chức bộ máy cũng như các tương tác chính trị diễn ra trong nội bộ triều đình. Qua đó, các vấn đề như mâu thuẫn phe phái, quá trình thương thảo quyền lực và việc thể chế hóa các quyết định chính trị được đặt trong một khung phân tích cụ thể, cho thấy tính phức tạp của đời sống chính trị thời kỳ này.

Bên cạnh đó, cuốn sách cũng dành sự quan tâm đến tư duy trị chính và vai trò của các cá nhân đứng đầu nhà nước, đặc biệt là vai trò của các hoàng đế như Gia Long, Minh Mệnh và Thiệu Trị. Thông qua việc phân tích chính sách và thực hành quản trị, cuốn sách cho thấy cách thức các vị vua này tham gia vào quá trình kiến tạo và củng cố mô hình nhà nước tập quyền, đồng thời phản ánh những giới hạn và thách thức của hệ thống này trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

Với nguồn tư liệu phong phú, cách tiếp cận hiện đại và lập luận sắc sảo, đây là ấn phẩm giá trị dành cho độc giả quan tâm đến lịch sử, khoa học chính trị, quản trị nhà nước cũng như hành trình hình thành và phát triển của quốc gia Việt Nam.

QA

Được tái bản nhân dịp kỷ niệm 120 năm của phong trào này (1905-2025), cuốn sách “Phong trào Đông Du ở miền Nam” không chỉ là tài liệu tham khảo mà còn là một lời gợi mở. Đây là cuốn sách đáng đọc cho bất kỳ ai muốn hiểu sâu hơn về một giai đoạn chuyển mình quan trọng của Việt Nam đầu thế kỷ XX.   

Phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX từ lâu đã được nhìn nhận như một bước ngoặt quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những nghiên cứu tập trung vào bối cảnh chung của cả nước, những đóng góp và đặc điểm riêng của Nam Kỳ thuộc địa vẫn chưa được khai thác đầy đủ.

Tại Nam Kỳ thuộc địa, phong trào này lại mang những đặc điểm rất riêng: năng động, thực tiễn và giàu tinh thần tự chủ. Ấn phẩm “Phong trào Đông Du ở miền Nam” vì thế mang đến một góc nhìn chuyên sâu và khác biệt, góp phần làm sáng tỏ vai trò của vùng đất Phương Nam trong dòng chảy lịch sử chung của dân tộc.

Cuốn sách là tuyển tập gồm 32 nghiên cứu từ hội thảo khoa học tại Cần Thơ (2006), tiếp nối chuỗi hội thảo tại Huế, Vinh và Hà Nội, quy tụ nhiều học giả uy tín. Công trình quy tụ sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu, học giả uy tín trong lĩnh vực lịch sử và khoa học xã hội, cung cấp một hệ thống tư liệu phong phú cùng những phân tích có chiều sâu về bối cảnh chính trị, kinh tế và xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Trên nền tảng đó, các tác giả tập trung làm rõ vai trò của các lực lượng xã hội tại Nam Kỳ từ sĩ phu, trí thức đến giới doanh nhân trong việc khởi xướng và duy trì phong trào. Không chỉ dừng lại ở hoạt động vận động thanh niên sang Nhật Bản du học, các nghiên cứu còn chỉ ra những nỗ lực xây dựng nguồn lực tài chính kinh tế, phát triển báo chí, mở rộng mạng lưới liên kết. Qua đó, hình ảnh Nam Kỳ hiện lên như một không gian năng động, thực tiễn và giàu tinh thần tự chủ trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của ấn phẩm là cách lý giải phong trào Đông Du như một quá trình vận động nội sinh, thay vì chỉ là sự hưởng ứng thụ động từ một trung tâm lãnh đạo. Các bài viết đã làm nổi bật khả năng thích ứng linh hoạt của các lực lượng xã hội Nam Kỳ trước những điều kiện chính trị - xã hội đặc thù.

Đặc biệt, sự chuyển dịch tư duy từ “cầu viện” sang “cầu học” được phân tích một cách hệ thống và sắc nét, cho thấy nhận thức ngày càng rõ ràng về vai trò của tri thức, giáo dục và cải cách đã trở thành con đường thiết yếu để cứu nước.

Không né tránh, cuốn sách cũng chỉ ra những giới hạn lịch sử của phong trào: sự đàn áp của thực dân, biến động quốc tế, và cả những phân hóa nội tại khiến Đông Du nhanh chóng tan rã vào năm 1908. Chính cách tiếp cận đa chiều, có đối thoại và tranh luận này làm nên giá trị học thuật bền vững của tác phẩm.

QA

Trịnh Công Sơn và Bob Dylan không chỉ được nhìn nhận như một nhạc sĩ, mà hiện lên như một hiện tượng văn hóa - trí tuệ, phản ánh những dòng chảy tư tưởng lớn của thời đại họ sống.   

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm ngày mất của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (1/4/2001-1/4/2026), Omega+ xuất bản cuốn sách “Để gió cuốn đi - Tình yêu, chiến tranh, sáng tác ca khúc và tôn giáo trong âm nhạc của Trịnh Công Sơn và Dylan”.

 Đây là cuốn sách dành cho những ai yêu Trịnh Công Sơn, Bob Dylan, quan tâm đến văn hóa - lịch sử thế kỷ 20, cũng như sinh viên, giảng viên và những người làm việc trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật. 

Cuốn sách là kết tinh từ quá trình nghiên cứu công phu của tác giả John C. Schafer – Giáo sư Danh dự ngành Văn học Anh tại Đại học Cal Poly Humboldt, một học giả có nhiều năm gắn bó và nghiên cứu về Việt Nam. Cuốn sách được chuyển ngữ bởi Trung Tâm nghiên cứu Việt Nam, Đại học Fulbright Việt Nam. 

Với quy mô đồ sộ, nguồn tư liệu phong phú và nền tảng học thuật vững chắc, tác phẩm triển khai một cách tiếp cận liên ngành, đặt ca từ trong mối liên hệ với lịch sử, văn hóa, tôn giáo, đồng thời mở rộng sang văn học, triết học và đời sống xã hội. Từ đó, Trịnh Công Sơn và Bob Dylan không chỉ được nhìn nhận như một nhạc sĩ, mà hiện lên như một hiện tượng văn hóa - trí tuệ, phản ánh những dòng chảy tư tưởng lớn của thời đại họ sống.

Về mặt cấu trúc, chuyên khảo của Schafer phân thành ba phần chính: “Chiến tranh và Tình yêu” (9 chương), “Những Truyền thống Văn chương và Âm nhạc” (12 chương), và “Hai Truyền thống Tôn giáo khác nhau” (9 chương). Và hiếm có công trình nào tại Việt Nam tiếp cận hiện tượng Trịnh Công Sơn theo cách này.

Tác giả không chỉ “đọc” ca từ, mà còn giải mã nghệ sĩ qua bối cảnh lịch sử và xã hội cụ thể, sử dụng phương pháp liên văn bản để soi chiếu âm nhạc qua văn chương và tôn giáo, đồng thời tái hiện một giai đoạn nhiều biến động của thế kỷ 20 qua hành trình sáng tác của hai nghệ sĩ. Vì vậy, đây không chỉ là một nghiên cứu về âm nhạc phản chiến, mà còn là một bức tranh trí tuệ về con người và thời đại.

TS. Nguyễn Nam, Đại học Fulbright Việt Nam chia sẻ:“Cho đến nay, có thể nói “Trịnh Công Sơn & Bob Dylan - Essays on Love, War, Songwriting and Religion” (2023), với bản tiếng Việt là “Để gió cuốn đi - Tình yêu, chiến tranh, sáng tác ca khúc và tôn giáo trong âm nhạc của Trịnh Công Sơn và Bob Dylan” của John Schafer là chuyên luận so sánh dày dặn và bao quát nhất về hai ca-nhạc sĩ tài hoa Việt - Mỹ cách nhau nửa vòng trái đất”.

Theo nhận định của TS. Nguyễn Nam, “Hiểu một nhạc sĩ là hiểu cả một thời đại người ấy sống và sáng tác”. Chính tinh thần đó đã làm nên giá trị cốt lõi của cuốn sách: từ việc phân tích ca từ, tác phẩm mở ra những hệ tư tưởng lớn - với Trịnh Công Sơn là Phật giáo, từ bi và vô ngã; với Bob Dylan là truyền thống Do Thái - Kitô giáo, khải huyền và cứu thế. Tất cả được trình bày trong một lối viết học thuật nhưng giàu tính kể chuyện, trong sáng và dễ tiếp cận, phù hợp không chỉ với giới nghiên cứu mà còn với độc giả đại chúng.

Không chỉ vậy, trong cách tiếp cận của John C. Schafer, những tương đồng quen thuộc giữa hai nghệ sĩ được xem xét lại một cách thận trọng. Thay vì lặp lại phép so sánh “Trịnh Công Sơn là Bob Dylan của Việt Nam”, tác giả tập trung làm rõ những khác biệt mang tính nền tảng, qua đó mở ra một đối thoại sâu sắc hơn về bối cảnh văn hóa và hệ tư tưởng của mỗi người. Dưới ngòi bút của ông, Trịnh Công Sơn hiện lên trầm lắng, thấm đẫm tinh thần Phật giáo, viết về chiến tranh bằng lòng từ bi, về tình yêu bằng nỗi buồn vô ngã.

Ngược lại, Bob Dylan mang một diện mạo gai góc và dữ dội, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ truyền thống Do Thái - Kitô giáo, với những ca từ như lời cảnh báo mang âm hưởng khải huyền. Hai cội nguồn Đông - Tây khác biệt ấy gặp nhau ở những thao thức chung về chiến tranh và hòa bình, về tự do, tình yêu, cô đơn và thân phận con người. Nhưng chính trong sự gặp gỡ đó, cuốn sách làm rõ một điều quan trọng: họ không giống nhau, và chính sự khác biệt ấy mới làm nên chiều sâu của phép so sánh.

QA

Không đi theo lối trình bày biên niên quen thuộc, cuốn sách "Lịch sử liệu có dạy ta điều gì?" là tập hợp của 16 “bài học” ngắn gọn nhưng hàm chứa chiều sâu tư tưởng, tập trung vào việc lý giải bản chất của tiến trình lịch sử.

Ngay từ những năm tháng còn ngồi trên giảng đường đại học, việc học tập và tiếp cận môn Lịch sử đã góp phần định hình cách tư duy của Edgar Morin. Cũng từ đó, trong suốt hành trình trí tuệ kéo dài nhiều thập kỷ, câu hỏi về ý nghĩa và những bài học mà lịch sử mang lại luôn là nỗi trăn trở thường trực đối với ông.

Edgar Morin (sinh năm 1921) là một trong những nhà tư tưởng lớn của thế kỷ XX-XXI, nổi tiếng với học thuyết tư duy phức hợp - cách tiếp cận liên ngành giúp nhìn nhận thế giới trong tính đa chiều, liên kết và không giản lược. Là triết gia, nhà xã hội học và sử gia tư tưởng, đồng thời cũng là một chứng nhân đã sống qua hơn một thế kỷ biến động của nhân loại, Morin dành trọn đời để suy tư về lịch sử, tri thức và tương lai của con người. 

Từ nền tảng trải nghiệm và chiêm nghiệm ấy, Morin đặt ra một câu hỏi tưởng chừng giản đơn nhưng không dễ có lời giải: “Lịch sử liệu có dạy chúng ta điều gì?”. Đây cũng chính là điểm khởi đầu, xuyên suốt toàn bộ mạch suy tư của cuốn sách.

Thông qua các câu chuyện lịch sử về: chiến tranh, cách mạng, hay sự hưng thịnh và suy vong của các đế chế, tác giả Edgar Morin cho người đọc thấy rằng lịch sử không vận hành theo các quy luật tuyến tính hay tất định. Ngược lại, nó luôn chứa đựng những yếu tố bất định, nghịch lý và những hệ quả ngoài dự kiến, nơi những điều tưởng chừng không thể vẫn có thể xảy ra, và những ý định tốt đẹp đôi khi lại dẫn đến kết cục trái ngược.

Để rồi từ đó, bài học của lịch sử mà ta thấy được là ở chỗ nó làm sáng tỏ những “bộ mặt” đa dạng của nhân loại, những kiểu hành xử khác nhau của con người, nhưng đồng thời cũng cho thấy được sự kết hợp nhân học chặt chẽ giữa lý trí và điên loạn, giữa kỹ thuật và huyền thoại. 

Với tư duy phức hợp đặc trưng, Edgar Morin mời gọi người đọc nhìn lịch sử như một quá trình sống động và đa nguyên nhân, nơi hành động của con người luôn gắn với bối cảnh, niềm tin, cảm xúc và cả những giới hạn của chính mình. Bởi vậy, cuốn sách không đưa ra những kết luận giản đơn hay lời khuyên sẵn có, mà mở ra một cách nhìn tỉnh táo, khiêm nhường và nhân văn hơn trước hiện tại và tương lai của nhân loại.

Đây cũng là tiếng nói chiêm nghiệm của một trí tuệ đã sống trọn cùng thế kỷ, nơi mỗi bài học không chỉ là suy tư về quá khứ, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về cách con người hiểu và hành động trong thế giới đầy bất định hôm nay.

Bìa sách sử dụng hình ảnh sợi chỉ vàng mảnh chạy xuyên nền trắng, tượng trưng cho dòng chảy lịch sử liên tục nhưng không hề thẳng tắp. Nút thắt ở trung tâm gợi lên những khúc quanh, nghịch lý và biến cố bất ngờ có thể làm đổi hướng tiến trình nhân loại. Thiết kế tối giản nhấn mạnh tinh thần suy tư của cuốn sách: lịch sử không phải là chân lý đóng kín, mà là một câu hỏi luôn mở.

Dịch giả cuốn sách, ông Nguyễn Sinh Viện có 27 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, với chuyên môn về phát triển quan hệ hợp tác cấp quốc gia và quốc tế, đặc biệt trong cộng đồng Pháp ngữ. Ông từng tham gia quản lý và triển khai nhiều dự án trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch, di sản và môi trường. 

Bên cạnh đó, ông cũng là dịch giả của nhiều ấn phẩm, tiêu biểu như Phi Châu Thịnh Vượng và Lịch sử 5000 năm của sự Giàu có, Tham vọng và Nỗ lực.

 QA

“Chúng ta là ai và chúng ta đã đến đây thế nào?” là cuốn sách dành cho những ai quan tâm đến lịch sử thế giới, sinh học tiến hóa, di truyền học, khảo cổ học và nhân học cũng như cho bất kỳ ai từng tự hỏi mình đến từ đâu trong dòng chảy dài của loài người.

Hãy tưởng tượng lịch sử loài người không phải là một cái cây với những cành lá mọc tách rời, mà là một dòng sông lớn với hàng ngàn nhánh phụ: lúc tách ra, lúc hòa vào nhau, chảy xiết và chưa bao giờ đứng yên. Trong nhiều thế kỷ, con người tìm hiểu nguồn gốc của mình chủ yếu thông qua khảo cổ học: các di chỉ, hiện vật, xương cốt cổ đại,... Tuy nhiên, theo nhà di truyền học David Reich, những bằng chứng này đôi khi chỉ phản ánh một phần câu chuyện.

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ di truyền, các nhà khoa học có thêm một nguồn tư liệu mới để nghiên cứu quá khứ: DNA cổ đại.

Trong cuốn sách “Chúng ta là ai và chúng ta đã đến đây thế nào? - DNA cổ đại và khoa học mới về quá khứ của loài người” được cấu trúc thành ba phần với 12 chương, tác giả David Reich - Giáo sư di truyền học tại Trường Y Harvard và Viện Y khoa Howard Hughes, đã mời người đọc bước lên con thuyền của di truyền học để ngược dòng thời gian, tìm về quá khứ được lưu giữ không phải trong đá hay gốm, mà trong chính từng tế bào của con người.

Câu chuyện bắt đầu đầy bất ngờ khi ta nhận ra tổ tiên mình không hề đơn độc. Khi người hiện đại rời khỏi châu Phi, họ đã gặp gỡ những người anh em họ xa xôi như Neanderthal hay Denisova. Thay vì những cuộc đối đầu khốc liệt như trong các bộ phim Hollywood, DNA kể một câu chuyện khác: câu chuyện của sự hòa trộn.

Ngày nay, hầu hết chúng ta đều mang trong mình một “món quà” nhỏ - khoảng 2% DNA Neanderthal, chính sự pha trộn này đã giúp tổ tiên loài người thích nghi tốt hơn với những vùng đất mới khắc nghiệt.

Nhờ những tiến bộ đột phá của công nghệ di truyền, Reich và các đồng nghiệp đã giải mã được vật liệu di truyền từ những mẩu xương đã nằm yên hàng chục nghìn năm, mở ra một cách nhìn hoàn toàn mới về lịch sử loài người. Những đoạn mã ấy cho thấy rằng những gì chúng ta từng tin về nguồn gốc của mình chỉ là một phần rất nhỏ của sự thật.

Và từ những dữ liệu di truyền đấy, ông cũng đặt lại câu hỏi về khái niệm “sắc tộc thuần chủng”. Qua từng trang sách, ông cho thấy không có cộng đồng nào trên thế giới tồn tại như một thực thể “nguyên bản”.

Người châu Âu hiện đại là kết quả của sự pha trộn giữa thợ săn hái lượm bản địa, nông dân từ vùng Cận Đông và các nhóm du mục thảo nguyên Á-Âu. Tại tiểu lục địa Ấn Độ, những cuộc va chạm và hòa trộn giữa các nhóm dân cư cổ xưa đã tạo nên một xã hội đa dạng và phức tạp như ta thấy ngày nay.

Hóa ra, lịch sử loài người là lịch sử của những cuộc di cư không mệt mỏi và những cuộc gặp gỡ mang tính định mệnh. Chúng ta không đứng yên; chúng ta luôn chuyển động và luôn hòa nhập. Ở phần cuối, Reich không né tránh những vấn đề nhạy cảm liên quan đến khác biệt sinh học giữa các quần thể người.

Tuy nhiên, ông không dùng khoa học để củng cố sự chia rẽ, mà nhấn mạnh rằng hiểu biết đúng đắn về di truyền là điều kiện cần để xây dựng y học chính xác hơn và một xã hội công bằng hơn. Sự thật có thể phức tạp và đôi khi gây bất an, nhưng chỉ có sự thật mới giúp con người đối thoại với nhau bằng lý trí và lòng khiêm nhường.

Khép lại cuốn sách, người đọc nhận ra mình không phải một cá thể đơn lẻ. Mỗi chúng ta là điểm hội tụ của vô số hành trình - từ những người lang thang trên thảo nguyên băng giá đến những cộng đồng nông nghiệp bên các dòng sông cổ đại. Hiểu được điều đó, có lẽ cũng là một cách để hiểu sâu hơn về chính mình.

Tác giả cuốn sách là David Reich là giáo sư di truyền học tại Trường Y Harvard và Viện Y khoa Howard Hughes, là người tiên phong trong việc phân tích DNA người cổ đại nhằm tìm hiểu về quá khứ.

Năm 2015, tạp chí Nature vinh danh ông là một trong 10 nhân vật có tầm ảnh hưởng của toàn ngành khoa học vì những đóng góp trong việc đưa nghiên cứu DNA cổ đại từ một lĩnh vực hẹp trở thành một quy trình mang tính hệ thống và quy mô lớn.

Ông đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, trong đó có Giải thưởng Dan David năm 2017 trong lĩnh vực Khảo cổ học và Khoa học Tự nhiên cho những khám phá về sự giao thoa di truyền giữa người Neanderthal và người hiện đại.

Theo tác giả, thật dễ để coi DNA cổ đại như là một công nghệ khoa học mới khác trong số các phương pháp sẵn có cho các nhà khảo cổ sau cuộc cách mạng carbon phóng xạ, nhưng như vậy là đánh giá thấp nó.

Trước khi có DNA cổ đại, các nhà khảo cổ đã có manh mối về quần thể di cư dựa vào sự thay đổi hình dạng xương cốt cổ đại và đồ vật tạo tác mà con người làm ra, nhưng những dữ liệu ấy rất khó diễn giải. Ngày nay, nhờ giải trình tự toàn hệ gen của người cổ đại, chúng ta có thể hiểu tường tận về mối quan hệ của con người với nhau. 

Thước đo của một công nghệ mang tính cách mạng là tốc độ mà nó khám phá ra những điều bất ngờ, và theo nghĩa này, nghiên cứu DNA cổ đại mang tính cách mạng hơn bất kỳ công nghệ khoa học nào trước đây để nghiên cứu quá khứ, bao gồm cả xác định niên đại bằng carbon phóng xạ. Một ví dụ so sánh phù hợp hơn là phát minh ra kính hiển vi quang học vào thế kỷ 17, giúp hình dung thế giới của vi khuẩn và tế bào mà trước đó chưa ai mường tượng được.

Khi một công cụ mới mở ra viễn cảnh về một thế giới chưa từng được khám phá trước đây, mọi điều nó phơi bày đều mới mẻ và đều gây bất ngờ. Đây chính là những gì đang diễn ra với DNA cổ đại. Nó đang cung cấp câu trả lời chắc chắn về việc liệu những thay đổi trong dấu vết khảo cổ có phản ánh sự di cư của con người hay sự giao tiếp văn hóa. Hết lần này tới lần khác, nó hé lộ những phát hiện mà gần như chẳng ai có thể ngờ tới. 

QA

Cuốn sách “Bảy cuộc khủng hoảng định hình toàn cầu hóa” của giáo sư nổi tiếng người Mỹ Harold James, một chuyên gia hàng đầu trong nghiên cứu về Lịch sử kinh tế và quan hệ quốc tế, do Omega+ phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản, là một công trình nghiên cứu giàu chiều sâu về những biến động đã làm thay đổi trật tự thế giới hiện đại. 

Cuốn sách được viết trong bối cảnh hậu COVID-19, khi thế giới chứng kiến những đứt gãy sâu sắc trong chuỗi cung ứng, thương mại, địa - chính trị và niềm tin vào các thể chế quốc tế.

Trước sự đảo chiều đầy kịch tính ấy. Với suy nghĩ về toàn cầu hóa và bị cuốn hút bởi cách thức lịch sử thường có những thay đổi hoàn toàn mang tính đạo ngược, tác giả bắt đầu làm những bài nghiên cứu và sau đó viết nên cuốn sách “Bảy cuộc khủng hoảng định hình toàn cầu hóa” này. 

Vậy nên thông qua việc phân tích bảy cuộc khủng hoảng mang tính bước ngoặt trong lịch sử cận hiện đại: nạn đói Ailen, khủng hoảng 1873, đại khủng hoảng 1929, lạm phát thập niên 1970, khủng hoảng tài chính 2008 đến đại dịch Covid-19, tác giả không chỉ tái hiện những thời khắc rung chuyển toàn cầu, mà còn phác họa hành trình hơn hai thế kỷ của tiến trình toàn cầu hóa. Từ đó, cuốn sách giúp người đọc nhìn rõ hơn những khúc quanh quyết định đã định hình thế giới mà chúng ta đang sống hôm nay.

Cuốn sách có kết cấu gồm 7 chương, xem xét các cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới từ thế kỷ XIX đến nay, trong đó có khủng hoảng cuối thập niên 1840, các cú sốc cung - cầu đồng thời trên thị trường chứng khoán năm 1873, thời kỳ Đại suy thoái 1929 - 1933, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007 - 2008 và gần đây nhất là cuộc khủng hoảng Covid-19.

Một số khủng hoảng đã thúc đẩy mạnh mẽ các thị trường theo hướng hội nhập xuyên biên giới về thị trường lao động, hàng hóa và vốn, trong khi những khủng hoảng khác lại thúc đẩy quá trình phi toàn cầu hóa.  

Đặc biệt, mỗi biến cố kinh tế đều gắn với một nhân vật xuất chúng đương thời, hoặc là các nhà tư tưởng, nhà kinh tế học, hoặc những chính khách có ảnh hưởng lớn đến vấn đề hoạch định chính sách, như Karl Marx, Karl Helfferich, John Maynard Keynes, Milton Friedman, Friedrich Hayek, Ben Bernanke, Larry Summers...

Trong nội dung sách, Harold James cũng nhấn mạnh rằng, các cuộc khủng hoảng thường xảy ra khi hệ thống tài chính bị lạm dụng, thiếu sự điều tiết và khi các quốc gia hoặc tổ chức tài chính không kiểm soát được rủi ro.

Đồng thời cũng để lại nhiều bài học có giá trị về bản chất của các hệ thống tài chính, những nguyên nhân sâu xa, cũng như cách thức các quốc gia và nền kinh tế ứng phó với chúng.

Tác giả cuốn sách Harold James là Giáo sư Lịch sử và Quan hệ quốc tế, ông đồng thời giữ cương vị là Giáo sư Claude và Lore Kelly về Nghiên cứu châu Âu tại Princeton University.

Ông từng là nhà sử học chính thức của International Monetary Fund (IMF), và hiện đang là Chủ tịch Hội đồng biên tập của tạp chí World Politics. Ông cũng là cộng tác viên thường xuyên của Project Syndicate.

Với bề dày nghiên cứu về lịch sử kinh tế và trật tự quốc tế, Harold James được xem là một trong những học giả có ảnh hưởng hàng đầu trong lĩnh vực này.

HM 

“Lịch sử của lên men: Cách thực phẩm truyền thống nuôi dưỡng hệ vi sinh” có thể gọi là chuyến du hành từ Châu Âu sang Châu Á để hiểu mối quan hệ giữa con người và vi sinh vật.

Con người chưa bao giờ tồn tại một cách biệt lập. Bên trong cơ thể mỗi chúng ta là một hệ sinh thái vi mô gồm hàng trăm nghìn tỉ vi sinh vật, giữ vai trò thiết yếu trong các quá trình tiêu hóa, miễn dịch, thần kinh và duy trì sức khỏe tổng thể. Thế nhưng, trong suốt nhiều thập kỷ, thế giới vi mô này thường bị nhìn nhận chủ yếu như mối đe dọa cần được loại bỏ.

Cuốn sách “Lịch sử của Lên men: Cách thực phẩm truyền thống nuôi dưỡng hệ vi sinh” của tác giả, nhà báo Katherine Harmon Courage được xuất bản nhằm góp phần điều chỉnh lại cách tiếp cận đó, đặt mối quan hệ giữa con người và vi sinh vật trong bối cảnh khoa học hiện đại như một mối quan hệ cộng sinh có ý nghĩa sống còn đối với sức khỏe con người. 

Bởi nếu không có vi khuẩn, chúng ta sẽ chẳng ở đây và sẽ không bao giờ có thể hoàn thiện được chức năng của hệ miễn dịch, không hấp thụ được nhiều chất dinh dưỡng bổ sung từ thực phẩm, và toàn bộ cơ thể chúng ta từ trong ra ngoài sẽ là một mảnh đất mở rộng lớn, chào đón các mầm bệnh tìm tới ta.

Với lối viết dung hòa giữa báo chí khoa học, du ký ẩm thực và nghiên cứu văn hóa, tác giả dẫn dắt chúng ta bước vào hành trình khám phá hệ vi sinh đường ruột như một hệ sinh thái sống động và tinh vi. Ngay từ những trang đầu tiên, cuốn sách giới thiệu khái niệm hệ vi sinh và giúp người đọc hiểu vì sao khoa học hiện đại đang buộc chúng ta nhìn lại vai trò thiết yếu của vi khuẩn, không chỉ trong tiêu hóa, mà còn trong miễn dịch, tâm trạng và sức khỏe bền vững.

Bên cạnh hệ vi sinh, cuốn sách còn nhấn mạnh vai trò của một yếu tố quan trọng khác mà con người có thể chủ động kiểm soát. Đó là chế độ ăn uống. Katherine Harmon Courage phân tích cấu trúc của hệ vi sinh, các nhóm vi khuẩn chủ đạo và mối liên hệ giữa dinh dưỡng với lịch sử tiến hóa của loài người. Từ đó, tác giả đưa ra luận điểm trung tâm của cuốn sách: việc nuôi dưỡng hệ vi sinh không bắt nguồn từ các can thiệp công nghiệp hay phòng thí nghiệm, mà từ những truyền thống ẩm thực lâu đời.

Các thực phẩm giàu chất xơ, tiền sinh học và đặc biệt là thực phẩm lên men đã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe con người qua nhiều thế hệ.

Không chỉ có hệ vi sinh, một lực lượng mạnh mẽ khác âm thầm tác động lên chúng ta mà chúng ta có quyền kiểm soát hoàn toàn đang âm thầm tác động lên chúng ta đó chính là chế độ ăn uống. Thực tế, chế độ ăn uống là một trong những cách hiệu quả nhất để chúng ta tác động đến hệ vi sinh vật của mình.

Tác giả Katherine Harmon Courage làm rõ bản chất của các vi sinh vật trong ruột, những nhóm vi khuẩn chủ đạo và mối liên hệ giữa hệ vi sinh với chế độ ăn trong lịch sử tiến hóa của loài người. Từ đó, cuốn sách đi đến một luận điểm then chốt: việc nuôi dưỡng hệ vi sinh không bắt đầu từ phòng thí nghiệm hay các sản phẩm công nghiệp hiện đại, mà từ những truyền thống ẩm thực cổ xưa. Các thực phẩm giàu chất xơ, tiền sinh học và đặc biệt là thực phẩm lên men đã âm thầm nuôi dưỡng sức khỏe con người qua nhiều thế hệ. 

Một nội dung khác đáng chú ý của cuốn sách là chuyến du hành qua các nền văn hóa lên men trên khắp thế giới: từ sữa chua Hy Lạp, kefir vùng Caucasus, kim chi Hàn Quốc, dưa cải chua châu Âu, đến miso, natto, kombucha, ca cao, nước mắm và nem chua.

Trong cách kể của tác giả, thực phẩm lên men không hiện lên như một xu hướng thời thượng, mà như kết quả của những lựa chọn sinh tồn thực tế: bảo quản thực phẩm, thích nghi với môi trường và duy trì sự sống. Song song với các câu chuyện văn hóa, cuốn sách còn chia sẻ những công thức đơn giản, giúp người đọc có thể tự thực hành việc nuôi dưỡng hệ vi sinh trong đời sống hằng ngày.

Khác với nhiều sách sức khỏe phổ thông, “Lịch sử của Lên men” không chỉ dừng ở việc liệt kê “nên ăn gì”, mà giải thích vì sao những thực phẩm ấy có lợi, dựa trên các cơ chế sinh học cụ thể. Tác giả trình bày kiến thức khoa học một cách mạch lạc, đồng thời giữ thái độ thận trọng và cân bằng: không hứa hẹn chữa bệnh, không coi hệ vi sinh là “chìa khóa vạn năng”, và luôn phân biệt rõ giữa bằng chứng khoa học vững chắc với các giả thuyết còn đang được kiểm chứng. Cuốn sách cũng nhấn mạnh tính cá nhân hóa của hệ vi sinh, thừa nhận rằng không tồn tại một công thức chung cho tất cả mọi người.

Kết nối khoa học, lịch sử và văn hóa ẩm thực thường nhật, “Lịch sử của Lên men” mang đến một góc nhìn mới về chăm sóc sức khỏe bền vững: không phải bằng cách tiêu diệt vi khuẩn, mà bằng cách học cách chung sống và nuôi dưỡng thế giới vi mô bên trong chúng ta. Vì thế đây là một cuốn sách dành cho những ai quan tâm đến sức khỏe, khoa học, ẩm thực truyền thống và mối quan hệ sâu xa giữa con người với hệ sinh thái vô hình đã luôn đồng hành cùng nhân loại

Katherine Harmon Courage là một nhà báo tự do, biên tập viên và tác giả đoạt nhiều giải thưởng. Bà tốt nghiệp thạc sĩ báo chí tại Trường Báo chí Đại học Missouri, từng làm phóng viên kiêm biên tập viên của tạp chí Scientific American, hiện đảm nhiệm vai trò biên tập viên tin tức và bài viết khoa học cho trang Vox.

Chủ đề viết của bà trải rộng từ tri thức khoa học đến phân tích chuyên sâu về ẩm thực và sức khỏe. Năm 2013, bài viết của bà được chọn vào tuyển tập Những bài viết khoa học và thiên nhiên Mỹ hay nhất năm. Cùng năm này, bà ra mắt cuốn sách đầu tay Octopus: The Most Mysterious Creature in the Sea (Bạch tuộc: Sinh vật bí ẩn nhất đại dương).

 HM