Syndicate content

Chuyện dọc đường

Nhà báo Hoàng Minh Trí & ‘Cuộc đời tròn hay méo’: Đọc để cười, rồi khóc

Tóm tắt: 

Tản văn hài hước của Cu Trí dày chừng 150 trang, cần vài tiếng để đọc hết, nhưng cần thêm vài ngày để ngấm.

Không hề có ý định in sách, Cuộc đời tròn hay méo (Skybooks & NXB Phụ Nữ) - tản văn châm biếm của nhà báo Hoàng Minh Trí (nick name quen thuộc là Cu Trí) - dù được xuất bản theo cách ngẫu nhiên, thì cũng đủ đốt nóng các hiệu sách và tinh thần hăm hở sở hữu cuốn sách “Cười mà buồn ngẩn ngơ. Buồn mà không thể không cười” này, của hàng ngàn thành viên facebook.

Không chờ đến sự xuất hiện nhẹ nhàng khiêm tốn nhưng hết sức nhã nhặn hài hước từ các status và hình ảnh ngộ nghĩnh trên facebook, để trở thành một hot facebooker vạn người biết tiếng, Hoàng Minh Trí vô tình đã trở thành câu chuyện được nhiều người bạn quen biết bàn luận tới lúc trà dư tửu hậu. Chẳng phải anh là mồi nhắm ngon với những câu chuyện cá nhân dễ gây “giật gân”, mà vì xung quanh nhân vật “Cu Trí” bỗng dưng nổi lên nhiều “huyền thoại”.

Nhà báo Hoàng Minh Trí (Cu Trí) và con trai Phúc Khang

* Cu Trí - người được chào đón

Là một trong số ít trí thức trẻ sớm có ô tô riêng, lại rất dễ dãi cho bạn bè mượn khi cần, nhiều khi là đi “phượt”, thậm chí chỉ để chở cái máy giặt không còn sử dụng tốt, thì chính người nhờ vả anh, từng có lần thì thầm với tôi: Nghe nói Cu Trí là con một sếp to.

Làm bất kể việc gì, với Cu Trí đều hết sức nhẹ nhàng lẫn đơn giản, đôi khi chỉ là một tấm hình vui nhộn chia sẻ với bạn bè, có khi là lời kêu gọi nội bộ bạn hữu cùng góp quần áo đồ dùng cũ nếu thích. Vì thế, các thông tin rất nhỏ giọt, và những người quan tâm đến anh, không còn cách gì hơn, là tự xây dựng câu chuyện về Cu Trí.

Tôi nhớ, lần đầu gặp Cu Trí, trong một buổi tiệc Rằm Trung Thu mà nhóm mê nhiếp ảnh lẫn “phượt” tổ chức, Cu Trí đến cùng con trai, rất ấn tượng khi cả hai bố con cùng “diện” áo dài nam giới may cách điệu đồng kiểu đồng màu.

Thường thì Cu Trí ít nói, cười nhiều. Dáng vẻ nhỏ nhắn gầy gầy dễ làm Cu Trí lẫn vào đám đông, nhưng phong cách ăn mặc hay cử chỉ thái độ thì lại làm anh nổi bật. Xuất hiện ở đâu, dù lỏn lẻn lượn vào một góc, thì thể nào Cu Trí cũng bị người thân lôi tuột ra ngoài, hỉ hả bá vai vui sướng trò chuyện. Với sự ấm áp hồn nhiên, có lẽ, Cu Trí luôn là người được sẵn lòng chào đón ở mọi nơi. Chắc chỉ trừ những chốn mà anh để mắt “điều tra” với tư cách là một phóng viên báo An ninh Thế giới.

Bìa cuốn sách Cuộc đời tròn hay méo

* Tưng tửng mà đau

Các tản văn (tạm gọi châm biếm) của Cu Trí trong cuốn Cuộc đời tròn hay méo hầu như đã từng được đăng tải trên trang facebook riêng của anh. Cu Trí viết không thường xuyên lắm, nhưng mỗi lần post, đều nhận được rất nhiều ủng hộ tích cực. Bạn facebook hăm hở chia sẻ những dòng trạng thái của anh. Hàng ngàn lượt thích dưới mỗi status, và tất nhiên, anh làm nhiều người ngạc nhiên vì tài viết châm biếm với giọng văn mượt và nhuyễn.

Những chuyện mà Cu Trí đề cập tới, chủ yếu là những uẩn khúc riêng tư rất đàn ông, từ việc làm bố đơn thân, đến hội chứng sau li dị, nước mắt, bị vợ ức hiếp, thói ham chơi, bần tiện, bồ bịch, chém gió… đến chuyện xã hội từ khủng hoảng niềm tin, hoang mang giả dối.

Cu Trí đề cập hầu hết là mặt xấu trong bản ngã người cũng như xã hội, với giọng điệu tưng tửng mà đau. Đôi khi, một vấn đề nổi lên đầy bi ai như giọng ca Lệ Rơi, Cu Trí cũng bàn luận theo một cách nhìn riêng. Cái thú trong tản văn Cu Trí, là anh không hề bị đám đông tác động, lắm khi là những nhận định ngược chiều, nhưng phân tích thì vô cùng thấm thía. Đọc tản văn Cu Trí, có thể cười vì chi tiết hài hước, cũng có thể khóc vì những dòng văn cảm động, nhất là khi anh viết về bố với ký ức tuổi thơ đau đớn trong bệnh viện Chuyện tặng riêng cho bố hay về Người bạn nhỏ sống trên đảo Trường Sa Lớn tên Si.

Cảm xúc chạm đến người đọc hoàn toàn dừng lại ở những chi tiết in hằn trên não anh, còn giọng văn thì cứng cỏi rất nam tính. Thế nên, văn của Trí cũng chính là con người bên ngoài của anh, theo như Cù Trọng Xoay: “Những ai mới gặp, mới chơi với Cu Trí thường nghĩ anh gai góc chua ngoa, nhưng chơi lâu rồi mới được nếm cái lõi thơm, mềm, ngọt và nhiều đạm bên trong con người Trí. Cái món này ăn quen rồi có khi là nghiện.”

Tản văn hài hước của Cu Trí dày chừng 150 trang, cần vài tiếng để đọc hết, nhưng cần thêm vài ngày để ngấm. Cuốn sách phát hành chưa đầy một tuần, đã mau mắn tái bản tiếp, đủ chứng tỏ thị hiếu của người đọc, rất cần quan điểm rõ ràng về những mặt tối, một cách thâm thúy trí tuệ, để qua đó, tâm người được gạn đục mà sáng lên.

Việt Quỳnh

Nguồn: thethaovanhoa.vn

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

Quán cà phê trên xe buýt ở Hà Nội

Tóm tắt: 

Chiếc xe buýt cũ được tháo bỏ động cơ và thiết kế thành một quán cà phê lưu động đầy ấn tượng, thu hút giới trẻ Hà thành.

Chiếc xe buýt cũ được tháo bỏ động cơ và thiết kế thành một quán cà phê lưu động đầy ấn tượng, thu hút giới trẻ Hà thành.

Nằm ngay bãi đỗ xe bên cạnh siêu thị Coopmart (quận Hà Đông), quán cà phê xe buýt độc, lạ đang gây sự tò mò cho nhiều người và nhất là sinh viên khu vực gần đó.

Không gian quán là một chiếc xe buýt cũ 48 chỗ ngồi đã được tháo động cơ. Mô hình cà phê xe buýt này đã tạo nên một sự bất ngờ cho những người lần đầu đến quán.

Khách của quán đa phần là giới trẻ hoặc một số cư dân ở chung cư gần đó.

Trên xe là một không gian gần gũi và ấm cúng với những vật dụng giản dị như vài chiếc bàn ghế gỗ, vài cuốn sách. Tất cả cho thực khách cảm giác như đang trong một hành trình trên đường phố.

Với diện tích khoảng 25m2, quán cà phê này chỉ có sức chứa khoảng 30 người. Khu vực buồng lái được cải tạo thành khu pha chế đồ uống, vệ sinh cốc chén.

Anh Nguyễn Thành Trung, chủ quán cà phê, cho biết anh và những người bạn đã mang mô hình cà phê xe buýt này từ Nhật Bản về Hà Nội. Mất nửa năm "thai nghén", từ việc đi mua xe buýt cũ, thiết kế và làm nội thất, quán cà phê độc đáo này đã ra đời.

Với giá đồ uống từ 15.000 - 25.000 đồng, quán thu hút nhiều bạn trẻ đến ngồi tán gẫu hoặc đọc sách.

Khách ngồi uống cà phê có thể lướt web hay đọc sách, ngắm không gian tấp nập bên ngoài qua cửa kính xe. Để không gian thêm phần duyên dáng, chủ quán đã khéo léo treo những giò hoa sặc sỡ bên ngoài cửa kính tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên.

Bạn cũng cảm thấy một chút rung lắc nhẹ khi có khách lên xe, giống như đang đi trên một chuyến xe buýt thật. Giá đồ uống ở đây từ 15.000 đến 25.000 đồng một tách cà phê hay sinh tố.

Chủ quán cho biết, ưu điểm lớn nhất của cách kinh doanh này là tiết kiệm được chi phí, linh hoạt trong việc di chuyển địa điểm, mặt bằng. Khách hàng mà anh hướng đến là học sinh, sinh viên và xa hơn nữa là người nước ngoài.

Khu vực quầy bar với các loại hoa quả theo mùa.

Hiện tại, anh Trung đang chuẩn bị thủ tục để xin giấy phép cho xe buýt được vận hành. Nếu được phép vận chuyển, anh sẽ hướng tới đón khách nước ngoài ở khu vực hồ Hoàn Kiếm. Tại đó, khách vừa có thể ngắm phố phường Hà Nội, vừa uống cà phê trong một không gian ấm cúng.

Theo Vnexpress.net

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

Ai về Ninh Hiệp cùng tôi

Tóm tắt: 

Một làng hay chữ, giỏi buôn bán và có nhiều cung nữ và phi tần đã được nhắc đến trong sử sách...

Tôi đi chợ vải Ninh Hiệp lần đầu cách đây 25 năm, khi về viết bài ông “Chủ tịch xã mặc quần bò” nổi tiếng của Ninh Hiệp ngày đó. Vào đầu những năm của thập kỉ 90, chợ còn nằm gọn ở giữa làng. Bước qua một chiếc “barie” là vào đến chợ.

Chuyện cổ tích từ cổng chợ

Sau 25 năm nhìn lại, chợ được phát triển thành một “đại siêu thị” ở đầu cửa ngõ phía Bắc Thành phố Hà Nội. Bạt ngàn vải, miên man vải dọc những nẻo đường làng. Điều ước từ dạo nào của ông chủ tịch xã đã quá cố là chiếc cổng chợ nay đã thành hiện thực. Tôi ngồi bên cổng chợ mà nghĩ đến ngày ấy ông đã kể cho tôi nghe một câu chuyện, bên chiếc cây tre chắn ngang đường. Đó là chuyện tình công chúa Ngọc Hân của làng Nành, tên gọi xa xưa của xã Ninh Hiệp nay. Cổng chợ đã khắc lên hai cái tên với nhau là: “Chợ Nành Ninh Hiệp”. Tên làng Nành cổ gợi nhớ đến thiên tình sử đầy bi phẫn về số phận của Ngọc Hân, khi làm người vợ hiền của vua Quang Trung, vào năm 1786...

Làng Nành, còn gọi là tổng Nành, bởi nơi đây đã từng là hậu cung của triều nhà Lê, nườm nượp giai nhân. Đất đai trù phú, chợ Nành có từ ngàn năm trước bên con sông Thiên Đức, người người tấp nập đông vui. Hơn nữa, nơi đây còn là đất học, nhiều trường chữ Hán đã mở ra. Chả thế đến nay vẫn có người mở lớp chữ nho miễn phí cho bất kể ai muốn đến học.

Các cô gái ở đây vừa đẹp người lại vừa đẹp nết, không ít người đẹp có tài thi họa và được tiến cung hàng năm. Chuyện nổi bật một thời là Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền, vợ vua Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng (1740-1786). Cũng vào thời gian này, làng còn có bà Nguyễn Thị Điều, cùng được tiến cung làm vợ vua Lê Hiển Tông. Nhưng bà Huyền không những là một tuyệt sắc giai nhân mà còn nổi bật ở tài thơ ca, tinh tường chữ nghĩa nên được vua yêu quý và trở thành nguyên phi, thường ngày bên cạnh vua đàm đạo sách vở, thơ phú. Bà đã sinh hạ cho vua công chúa Lê Ngọc Hân và hoàng tử Lê Duy Cận.

Công chúa Lê Ngọc Hân là người kế thừa được những nét tinh hoa của mẹ cả về sắc đẹp lẫn học vấn... Chính vì thế khi Nguyễn Huệ mang quân ra tiêu diệt chúa Trịnh để cứu triều đình nhà Lê, vua Lê Hiển Tông đã chọn công chúa Lê Ngọc Hân, con gái thứ 21 của mình, gả cho Nguyễn Huệ để tỏ lòng biết ơn và thể hiện sự giao hòa thân thiết. Ngọc Hân theo chồng về Phú Xuân và trở thành Hữu cung hoàng hậu, luôn luôn được sủng ái. Sau chiến thắng quân Thanh, trở về Nguyễn Huệ phong tiếp cho Ngọc Hân là Bắc cung hoàng hậu.

Nhưng hạnh phúc như gió thoảng qua, bởi chỉ sáu năm sau Nguyễn Huệ đột ngột băng hà, Ngọc Hân trở nên cô đơn và lạc lõng sống trong ngôi chùa Kim Tiên để thờ chồng và nuôi con. Tưởng nhớ đến người anh hùng bạc mệnh của mình, Ngọc Hân đã viết một áng thơ bất tuyệt “Ai tư vãn”, thể hiện tình cảm không bao giờ phai nhạt với người mình yêu. Không bao lâu nhà Tây Sơn suy tàn, Nguyễn Ánh lên ngôi đàn áp không thương tiếc những người thân cận và ruột thịt với Nguyễn Huệ. Ba mẹ con Ngọc Hân cũng lâm vào cảnh đường cùng đó. Họ cùng bị chết sớm một cách bí ẩn và oan ức. Ngọc Hân mất năm 29 tuổi (năm 1799). Hai con là Nguyễn Quang Đức mất năm 10 tuổi (1801), Nguyễn Bảo Ngọc mất năm 12 tuổi (1802)...

Tạp kí bên hông chợ vải

Trước đây chợ vải Ninh hiệp chỉ bắt đầu hoạt động vào đầu giờ chiều. Thường là khi mặt trời đứng ngọ. Mỗi lần đến sớm là tôi sà vào ngay hàng cháo trai ở đầu chợ. Bà chủ bán cháo cũng chỉ dọn hàng đúng 12 giờ. Cho dù hiện nay chợ Ninh Hiệp bán hàng từ sáu giờ sáng, thì hàng cháo trai này vẫn 25 năm không hề thay đổi. Bà hàng cháo kể chuyện giờ đây cả làng Ninh Hiệp đều đi bán vải. Chợ Ninh Hiệp đã thành đại siêu thị, tư duy thương nhân cũng đã đổi khác.

Ngày Tết, người đi chợ phải chen vai sát cánh, gửi xe xa hàng cây số mới vào được chợ. Hàng về, hàng đi. Người mua kẻ bán hối hả, vội vã. Ai nấy đều nhanh chân, nhanh tay, thoắt tới, thoắt lui. Những đoàn xe chở vải nườm nượp lên đường. Các ki ốt trong trung tâm và chợ đầu mối mọc lên khắp cánh đồng xã. Phố trong làng và làng thành phố được gọi tên đích danh theo số theo tên cửa hàng và công ty. Chính vì thế dân Ninh Hiệp giàu lên nhanh chóng.

Kẻ chợ hay chữ

Nói kẻ chợ Ninh Hiệp đúng với nghĩa là những người làng Nành còn là đất học và tôn vinh văn hóa mà ông cha đã gìn giữ ngàn năm qua. Đầu làng cũng là đầu con chợ cũ là nhà văn hóa được xây dựng như một công viên với lối kiến trúc đẹp dành cho dân làng sinh hoạt hàng ngày. Còn ở cuối chợ là ngôi đình và chùa cũng đã ở tuổi ngàn năm, thì ở gần có những công trình mới, đó là ngôi thủy đình và Khu tưởng niệm Bắc cung hoàng hậu Ngọc Hân. Kẻ chợ làng Nành cũng thể hiện sự văn minh, đã bàn nhau góp tiền để xây nên những công trình mới này. Họ kiếm tiền nhiều để sinh sống, nhưng điều cuối cùng họ lại để tâm tới những sinh hoạt văn hóa tâm linh và giữ gìn những gì mà làng Nành đã từng có và mãi mãi được tôn vinh. 

Một làng hay chữ, giỏi buôn bán và có nhiều cung nữ và phi tần đã được nhắc đến trong sử sách...

      Nguồn: Cảnh Linh/hanoitv.vn

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

IPU delegates share their views on Viet Nam

Tóm tắt: 

The participants also enjoyed a stage performance named "Colours of Vietnamese Ethnic Groups" introducing a number of traditional arts.

As part of the ongoing Inter-Parliamentary Union's 132nd General Assembly, a city tour around Ha Noi and a visit to the Viet Nam National Village for Ethnic Culture and Tourism in Dong Mo were organised for participants and their relatives.

The participants also enjoyed a stage performance named "Colours of Vietnamese Ethnic Groups" introducing a number of traditional arts. Viet Nam News took the opportunity to ask some of the international guests about their impressions of Viet Nam.

Place of learning: Participants of the Inter-Parliamentary Union's 132nd General Assembly visit the Temple of Literature in Ha Noi.

Juan Pablo, Chile

"I have great impressions of Viet Nam. The country combines the old and the new. It has thousands of years of history but it is also a new nation of independence. Recent development has brought tremendous changes. I think this country has a lot of history, but is still a young nation.

Refreshing break: Viet Nam's National Assembly Vice Chairwoman Tong Thi Phong (centre) tries a cup of tea at the Viet Nam National Village for Ethnic Culture and Tourism in Dong Mo. — VNS Photos Truong Vi

"I've had a great time and feel a sense of expectation.

"This is my second visit to Viet Nam. Compared to my last time four years ago, I can see more buildings now. It's a growing Viet Nam. Vietnamese are very proud of their culture, and they say it with pride."

Stella Chungong, Switzerland

"When I first landed in HCM City, my first impression was that the people here are very nice. Everybody is very helpful, very polite and very positive.

"Then I came to Ha Noi and learnt about the different seasons here and how it moves from spring to summer.

"Before my trip, I knew that the food here is great because near my house in Geneva, there is a Vietnamese restaurant and I used to go to sometimes. The food there is very nice, but the food here is even better than Geneva.

Ethnic twist: Iman Altarawneh from Jordan enjoys her time in Dong Mo.

"Today we went to the Ho Chi Minh Mausoleum and learnt about the history of his life. I was so touched because it's very rare to find a great man like that. And he gave so much for the people.

"When I return to Geneva, I will tell my friends that they should visit Viet Nam where the people are warm and the food is good. There are also a lot of things to learn and to see from the history and culture."

Mwaula Solopi, Zambia

"Before coming here, I knew a very little thing about this country. I want to learn more about the culture. There is a lot of development that I want to know about.

"I can feel the warm atmosphere from how people treat me here. You can't get this from a book. You have to really come and experience it yourself.

"When I get back to my country, I will tell people that Viet Nam is a place you much visit. It is a long journey from my country, but it's worth it."

Connecting cultures: Visitors from Belgium talk to Vietnamese quan ho (love duet) singers.

Batzandan Jalbasuren, Mongolia

"Viet Nam has become a destination for many official events such as this Inter-Parliamentary Union General Assembly and I think the country has a great future.

"The food here is delicious. In Mongolia, people really like pho, which is quite similar to Mongolian traditional soup. I see that Vietnamese people are like Mongolians. There are many similarities between us.

Iman Altarawneh, Jordan

"I like the culture here. Vietnamese people are helpful and friendly. Viet Nam also has a very nice nature. I like the food here.

Two step: A participant takes part in a bamboo dance in Dong Mo.

"If I want something special in my country, I will try Vietnamese food. There are some Vietnamese restaurants in the Middle East, especially in Dubai."

Petra Osarsson, Sweden

"This is the first time I have been to Viet Nam. We are staying in a hotel in central Ha Noi. I have had a chance to see the daily life of people around my hotel. I feel Vietnamese people are very hospitable. It is interesting to find that Vietnamese people often live in big families." 

Source: VNS

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường
Các chuyên mục liên quan: 
Life & English

The Longest Ride, câu chuyện về sự hy sinh trong tình yêu

Tóm tắt: 

Dự kiến khởi chiếu tại Việt Nam vào ngày 24/04/2015, khán giả sẽ phải từng bước khám phá con đường đó qua những khuôn hình lãng mạn và lời thoại đắt giá được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết tình cảm bán chạy nhất năm 2013.

“Tình yêu cần sự hy sinh. Nhưng sau cùng, sự hy sinh đó là xứng đáng”.

Đó có lẽ mới chỉ là một trong số những chân lý về tình yêu mà tác giả Nicholas Sparks cũng như các nhà làm phim The Longest Ride, con đường bất tận muốn khán giả cảm nhận được. Bộ phim tiếp tục hé lộ những chi tiết chính trong câu chuyện lãng mạn và kỳ lạ về sự kết nối của tình yêu - giữa hai con người và giữa hai thế hệ.

Scott Eastwood, con trai của tài tử Clint Eastwood thủ vai chàng cao bồi Luke cường tráng và đầy tự tin trên đấu trường bò tót. Lần đầu tiên trong đời, anh cảm nhận được tình yêu thực sự với một cô gái trẻ trong sáng tên Sophia (diễn viên Britt Robertson thủ vai).

Mọi chuyện tưởng chừng cứ êm đềm như vậy, nhưng rồi anh bắt đầu gặp những tai nạn nguy hiểm trên đấu trường. Sophia không muốn phải chịu đựng sự thấp thỏm lo sợ, không biết hàng đêm người mình yêu còn có thể trở về nhà không. Thật trùng hợp, bởi hàng thập kỷ trước, khi những thanh niên trẻ vẫn phải lên đường ra chiến trận, thì cô gái Ruth (Oona Chaplin) cũng phải đối mặt với tình thế đau đớn như vậy mỗi lần người yêu cô – Ira – nhập ngũ.

Sophia và Luke tình cờ quen biết Ira (Alan Alda) sau khi cứu thoát ông khỏi một vụ tai nạn. Câu chuyện tình của Ira và Ruth thời trẻ một lần nữa trở lại qua những lá thư tình ông chưa bao giờ đọc, và qua những ký ức đã ám màu thời gian.

Đan xen trong đó là bài học về tình yêu và đam mê, về hạnh phúc và đau khổ. Không ai biết câu chuyện của Ira đã kết thúc như thế nào, cũng chưa thể đoán được Sophia và Luke lựa chọn ra sao. Bởi giống như tựa đề của bộ phim này, đó là một "con đường bất tận". Khán giả sẽ phải từng bước khám phá con đường đó qua những khuôn hình lãng mạn và lời thoại đắt giá được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết tình cảm bán chạy nhất năm 2013.

The Longest Ride, con đường bất tận dự kiến khởi chiếu tại Việt Nam vào ngày 24/04/2015.

Nguồn: K.T/hanoitv.vn

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

Điếu văn xúc động tiễn biệt cha của ông Lý Hiển Long

Tóm tắt: 

Thỉnh thoảng ông gọi điện nhờ tôi giúp đỡ, có lúc ngay cả khi đã khuya, và tôi hướng dẫn ông qua điện thoại, chỉ cho ông cách lưu một file, hoặc tìm một văn bản mà theo lời ông đã "biến mất" ở đâu đó trong ổ cứng. Nếu không liên lạc được với tôi, ông lại hỏi vợ tôi.

Tuần vừa qua, đối với đất nước Singapore, là một quãng thời gian đen tối. Ngọn đèn soi sáng chúng ta suốt bao nhiêu năm qua đã tắt.

Thủ tướng Lý Hiển Long: Trời cũng khóc Lý Quang Diệu (ảnh: Media Corp)

Chúng ta đã mất đi người cha Lý Quang Diệu, người cả cuộc đời đã sống Singapore, thở Singapore. Ông cùng các cộng sự đã dẫn dắt thế hệ tiên phong xây dựng nên đảo quốc Singapore hôm nay.

Những ngày đầu sự nghiệp

Thời niên thiếu, ông không hề có ý định làm chính trị, chứ chưa nói đến trở thành lãnh đạo của một quốc gia. Ông nội ông thậm chí còn muốn cháu mình nhập quốc tịch Anh.

Nhưng những sự kiện diễn ra trước mắt cậu bé Lý Quang Diệu bấy giờ đã để lại trong ông những dấu tích không thể xóa mờ và thay đổi cuộc đời ông.

Ông đã tận mắt chứng kiến Singapore dưới sự thống trị của Đế quốc Anh. Ông đã trải qua vô vàn những khó khăn, những nỗi sợ, và những hiểm nguy thường trực khi đảo quốc này bị Nhật Bản chiếm đóng.

Chính những kí ức đó đã thôi thúc chàng trai Lý Quang Diệu chiến đấu để giành độc lập.

Trong một bài phát biểu trên sóng radio năm 1961, ông từng nói: "Tôi và các cộng sự đại diện cho thế hệ những chàng trai đã trải qua Thế chiến Thứ hai và sự thống trị của Nhật Bản.

Và khi đã thoát ra khỏi những năm tháng ấy, chúng tôi đặt quyết tâm rằng không một ai có quyền chà đạp lên sự tự do của chúng tôi."

Lý Quang Diệu quyết giành được sự tự do cho Singapore thông qua việc sáp nhập với Malaya để tạo nên Liên hiệp Malaysia. Ông đã làm việc không biết mệt mỏi để hiện thực hóa mục tiêu đó, và ông đã thành công.

Không may là mối liên kết này không kéo dài được lâu. Chúng ta sớm bị tách khỏi Malaysia. Phải ly khai là một trong những nỗi đau lớn nhất trong cuộc đời ông, nhưng nó cũng là bước ngoặt cho vận mệnh của Singapore sau này.

Từ đống tro tàn sau ly khai, Lý Quang Diệu bắt tay dựng nên một quốc gia độc lập. Khi đó, cách đơn giản nhất là chiều theo ý của đa số, tức bộ phận người Hoa tại Singapore. Tuy nhiên, ông đã chọn cách khác.

Ông quyết theo đuổi ước mơ vĩ đại về một quốc gia đa sắc tộc, đa tôn giáo.

Trong tầm nhìn của ông bấy giờ, Singapore sẽ không đồng nhất về sắc tộc, về ngôn ngữ, hay về tôn giáo, mà dựa trên những giá trị cơ bản: đa sắc tộc, bình đẳng, trọng dụng người có tài, sự ngay thẳng, và luật pháp.

Ông tuyên bố: "Singapore không phải là một đất nước của một cộng đồng nào cả; Singapore thuộc về tất cả chúng ta".

Ông tìm bằng được những phần tử có dấu hiệu phân biệt chủng tộc, và đảm bảo với các tộc người thiểu số rằng họ sẽ luôn được bảo vệ an toàn tại Singapore.

Ông nhấn mạnh việc phải giữ được tiếng mẹ đẻ (tiếng Hán - PV), kể cả khi tiếng Anh trở thành ngôn ngữ làm việc phổ thông.

Ông khuyến khích mỗi nhóm người hãy gìn giữ văn hóa, tín ngưỡng, và ngôn ngữ của riêng mình, đồng thời mở rộng không gian chia sẻ những giá trị chung với tất cả.

Ông đã bảo vệ chúng ta trước một thế giới bất ổn đầy rẫy những hiểm họa. Cùng với ngài Goh Keng Swee (cựu phó Thủ tướng Singapore - PV), ông đã xây dựng lực lượng vũ trang Singapore (SAF).

Khi mới thành lập, SAF chỉ có vỏn vẹn 2 tiểu đoàn bộ binh và một chiếc thuyền gỗ nhỏ bé. Dưới tay ông, SAF nay đã trở thành một lực lượng được đào tạo bài bản và trang bị đầy đủ.

Ông cho ra đời Nghĩa vụ Quốc gia (NS), và tự mình thuyết phục phụ huynh cho con cái mình nhập ngũ. Ông có thể thuyết phục được họ bởi chính ông đã làm tấm gương đi trước.

Hai người con trai của ông - tôi và em trai tôi, đã đăng kí gia nhập SAF như bao thanh niên Singapore khác.

Thêm vào đó, mọi người luôn có niềm tin vào ông, tin tưởng vào đường lối mà ông vạch ra cho Singapore. Cũng nhờ đó mà hôm nay đây, mỗi người chúng ta đều được ngủ an giấc, yên tâm rằng chúng ta đều được bảo vệ an toàn.

"Bàn tay thép" Lý Quang Diệu

Lý Quang Diệu đã tiếp thêm dũng khí giúp chúng ta đối mặt với một tương lai vô định. Ông luôn nói thẳng, không ngại những "sự thật mất lòng", kể cả khi chúng có liên quan tới chính ông.

Ông Lý Quang Diệu thời còn làm Thủ tướng, phát biểu trước Quốc hội Singapore (ảnh: StraitsTimes)

Các bộ trưởng đôi khi cũng khuyên ông nên nhẹ nhàng hơn trong các bài phát biểu, sao cho giọng điệu của ông bớt cứng rắn để thích ứng với sự nhu nhược và yếu đuối của một số người nghe. Chính tôi cũng đã từng khuyên ông như vậy.

Ông cũng thường sửa lại theo lời khuyên của chúng tôi, nhưng thông điệp cốt lõi của ông thì không bao giờ thay đổi.

"Tôi luôn cố gắng nói đúng sự thật, chứ tôi không cố gắng làm vừa lòng tất cả." - ông từng nói.

Ông là một nhà hùng biện có tầm ảnh hưởng lớn. Những bài phát biểu của ông dù bằng tiếng Anh, Malay, Trung, hay thậm chí là tiếng Mân (một nhóm phương ngữ của tiếng Trung), thì cũng đều đầy cảm hứng và có sức thuyết phục.

Những bài phát biểu của ông được phát lại trên truyền hình tuần qua đã tái hiện lại cho chúng ta hình ảnh của một con sư tử Singapore nguyên dạng - dữ dội, quyết liệt, và không gì có thể chế ngự được.

Trên tất cả, Lý Quang Diệu là một chiến binh. Đối mặt với khó khăn, khi mọi thứ tưởng chừng như đã hết hi vọng, ông vẫn giữ được ngọn lửa trong mình, luôn đầy ý tưởng, kiên định trong cách giải quyết, và không hề nao núng.

Cứ như thế, ông đã dẫn dắt chúng ta vượt qua bao cuộc chiến: từ giành quyền sáp nhập với Malaysia và chống lại những thế lực đối lập người Mã, cho đến ly khai và chứng kiến quân đội Anh rút khỏi Singapore, đe dọa đến sự an nguy của 150.000 người.

Vì tinh thần ông không bao giờ bị lung lay, chúng ta cũng không bao giờ phải do dự. Vì ông đã dũng cảm chiến đấu, chúng ta cũng lấy cảm hứng từ dũng khí ấy để sát cánh cùng ông, và có được hôm nay.

Ông đã đưa Singapore từ một nước đang phát triển trở thành một cường quốc như thế đấy.

"Không phải lo!"

Tại nhiều quốc gia, những lãnh đạo sau thành công đưa nước họ thoát khỏi chế độ thực dân và giành độc lập lại thất bại khi xây dựng đất nước.

Bởi vì những thử thách của việc xây dựng một quốc gia, kiến thiết nền kinh tế, và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân khác rất nhiều so với việc tập hợp lòng dân đấu tranh giành độc lập.

Nhưng với sự trợ giúp của đội ngũ các bộ trưởng, Lý Quang Diệu đã làm được cả hai.

Chỉ vài tuần sau khi tách khỏi Malaysia (1965), ông mạnh dạn tuyên bố rằng "10 năm sau, nơi đây (Singapore) sẽ trở thành một kinh đô hiện đại. Không phải lo!".

Và ông đã biến tuyên bố đó thành hiện thực.

Ông áp đặt kỉ luật và trật tự lên Singapore, để đảm bảo rằng mọi vấn đề xảy ra trong nội bộ Singapore đều có thể được giải quyết.

Ông giáo dục tầng lớp trẻ tuổi của Singapore.

Ông biến những cuộc biểu tình đòi quyền lợi của người lao động thành sự hợp tác bình đẳng giữa họ với chính phủ.

Ông đứng sau những chiến dịch cải thiện kĩ năng và tăng năng suất cho người lao động, đồng thời ví những cố gắng nâng cao trình độ của họ như một cuộc chạy marathon không có điểm dừng.

Ông cho phép đội ngũ làm kinh tế đề ra kế hoạch và thực thi chúng để thu hút vốn đầu tư, phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, và đi tới một Singapore thịnh vượng.

Tuy nhiên, ông luôn khẳng định rằng mặc dù "phát triển kinh tế là mục tiêu thiết yếu, phát triển tổ chức xã hội cũng không kém phần quan trọng".

Do đó, ông đã xây dựng một xã hội mà trong đó mỗi người đều có quyền được hưởng thành quả của sự phát triển. Việc học trở thành nền tảng dẫn đến nghề nghiệp ổn định và cuộc sống đầy đủ.

Những khu nhà mới do Hội đồng Nhà ở và Phát triển Singapore (HDB) xây dựng lần lượt xuất hiện: Queenstown, Toa Payoh, Ang Mo Kio, và nhiều khu khác sau này.

Lý Quang Diệu quan tâm đến người dân Singapore, những người ông sống để phục vụ.

Khi dịch cúm gia cầm (SARS) hoành hành vào năm 2003, ông lo cho cái ăn của đội ngũ tài xế taxi, những người mất đi thu nhập vì nguồn khách du lịch giảm sút. Ông thúc giục chúng tôi nhanh chóng tìm ra giải pháp giúp đỡ họ.

 Lý Quang Diệu cũng quan tâm đến những người phục vụ ông.

Một buổi tối vài năm trước, ông gọi điện cho tôi nói rằng một nhân viên an ninh phục vụ mẹ tôi từ lâu đã muốn có con nhưng chưa thành công, và ông muốn giúp cô ấy. Ông hỏi tôi có biết cách nào giúp cô ấy nhận nuôi một đứa bé không.

Ông quan tâm đến từng người qua những cử chỉ, những hành động thực tế.

Nước nhỏ, nhưng tiếng nói không hề nhỏ

Ông đã có công nâng tầm vị thế của Singapore trên trường quốc tế. Ông không chỉ quan sát nhạy bén các vấn đề trên thế giới, mà còn luôn đặt những lợi ích quốc gia lên hàng đầu và mở rộng không gian chiến lược của Singapore.

Trong những bước ngoặt quan trọng cả trong nước lẫn quốc tế, từ việc Anh rút quân khỏi Singapore cho tới sự trỗi dậy của Trung Quốc, những quan sát và tư vấn của ông đã có ảnh hưởng không nhỏ tới quyết định của nhiều quốc gia trên thế giới.

Từ đó, ông đã xây dựng được một hệ thống đồng minh trong chính trị và bạn bè ngoài đời thường. Ông biết từng lãnh đạo Trung Quốc từ thời Mao Trạch Đông và tất cả các đời Tổng thống Mỹ từ Lyndon Johnson.

Ông có quan hệ mật thiết với cựu Tổng thống Suharto của Indonesia, một trong những mối quan hệ ngoại giao quan trọng nhất của Singapore.

Đặng Tiểu Bình, Margaret Thatcher, Helmut Schmidt, George Schultz, Bill Clinton, hay Henry Kissinger, tất cả đều đánh giá cao sự thẳng thắn và những suy nghĩ sáng suốt của ông.

Cố Thủ tướng Anh Margaret Thatcher đã từng nói: “Ông Lý có một biệt tài nhìn xuyên thấu làn sương mù của tuyên truyền và xác định rõ những vấn đề của thời đại, cũng như cách giải quyết. Ông chưa bao giờ sai”.

Cựu Ngoại trượng Mỹ Kissinger, bạn thân của ông Lý Quang Diệu, viết vào sổ tang (ảnh: StraitTimes)

 Đó là lý do tại sao, tiếng nói của Singapore luôn được lắng nghe. Dù chỉ là một nước nhỏ, nhưng tầm ảnh hưởng của chúng ta trên trường quốc tế không hề nhỏ.

Lý Quang Diệu không bước một mình trên con đường sự nghiệp của ông. Ông là một nhà lãnh đạo xuất chúng của một đội ngũ cộng sự xuất sắc.

Goh Keng Swee, S Rajaratnam, Othman Wok, Hon Sui Sen, Lim Kim San, Toh Chin Chye, Ong Pang Boon, Devan Nair, cùng nhiều người khác. Họ với ông như những người đồng chí, và ông không bao giờ quên họ.

Đó là lý do tại sao dù ông đã giành được rất nhiều danh hiệu trong sự nghiệp, nhưng ông hiếm khi mang theo trên người những huân chương danh hiệu này.

Trong buổi lễ nhận Huân chương Tự do do thành phố London trao tặng năm 2012, ông từng nói: "Tôi cảm thấy mình như một nhạc trưởng cúi đầu nhận những tràng pháo tay từ khán giả, nhưng không thể quay lại và mời dàn nhạc của mình cùng đứng dậy để đón nhận sự tán dương dành cho những gì họ đã làm.

Điều hành một chính phủ cũng không khác mấy so với chỉ huy một dàn nhạc, không một lãnh đạo nào có thể gặt hái nhiều thành công nếu đằng sau họ không có những "kép phụ" xuất sắc."

Vì ông không làm việc đơn độc mà có sự trợ giúp của một đội ngũ cộng sự có trình độ.

Vì mọi người biết rằng ông quan tâm đến họ.

Vì ông có có niềm tin rằng người dân Singapore sẽ sát cánh cùng ông đi đến những thành công.

Đó là những lý do tại sao Lý Quang Diệu đã thu hút được lòng tin và sự tín nhiệm tuyệt đối của người dân Singapore.

Năm 1996, tôi từng gặp một người phụ nữ là chủ của một nhà hàng cơm rang nổi tiếng ở Singapore. Bà nói với tôi rằng: "Hãy nói với Lý Quang Diệu rằng tôi luôn ủng hộ ông. Tôi sinh năm 1948. Năm nay tôi đã 48 tuổi rồi. Tôi đã chứng kiến những gì ông đã làm cho tôi, và cho Singapore".

Bà và những người cùng thế hệ hiểu rằng: “Nếu sát cánh cùng Lý Quang Diệu, sẽ luôn có con đường sống".

“Khi tôi đã muốn làm gì, tôi sẽ theo đuổi mục tiêu đó đến khi thành công"

Ông đã phủ lên Singapore những tính cách đặc trưng của mình. Ông xây dựng Singapore trở thành một đảo quốc sạch sẽ và không tham nhũng. Nhà của ông nội thất giản dị, bản thân ông sống cũng rất tiết kiệm.

Ông mặc một chiếc áo khoác trong nhiều năm, khi rách thì khâu vá lại chứ không mua áo mới. Những đức tính này của ông cũng được chính phủ Singapore thấm nhuần.

Kể cả khi đã già yếu, trong buổi tiệc mừng sinh nhật thứ 90 của ông, Lý Quang Diệu vẫn không quên dặn dò các thành viên Nghị viện rằng Singapore phải luôn giữ được sự trong sạch của mình, và các thành viên Nghị viện phải là tấm gương trong việc thực thi điều đó.

Ông theo đuổi những ý tưởng của mình với một nhiệt huyết phi thường. Ông thường nhận xét về bản thân rằng: "Tôi thấy mình là người quyết tâm và kiên trì. Khi tôi đã muốn làm gì, tôi sẽ theo đuổi mục tiêu đó đến khi thành công. Có thế thôi".

Nói thì dễ, nhưng để làm được như ông thì rất ít. Đó là cách mà ông nắm bắt thời cơ, nhận ra những cơ hội mà nhiều người khác bỏ qua.

Ông không hề ngần ngại thay đổi quan điểm khi mà một chính sách nào đó do ông đặt ra không còn hiệu quả. Nhận thấy tỉ lệ sinh giảm xuống dưới mức cho phép, ông đã loại bỏ chính sách chỉ cho sinh hai con và khuyến khích các cặp đôi sinh đẻ.

Ông từng đề cao việc kiểm soát thị trường tài chính, nhưng khi thời thế thay đổi, ông quyết định đã đến lúc phải thay đổi và tự do hóa dần dần. Đó là lý do tại sao trung tâm tài chính của Singapore có thể phát triển và được như hôm nay.

Ông luôn xác định rõ chiến lược cần tuân thủ, nhưng không bao giờ tự áp đặt mình vào một chiến lược đã lỗi thời và bỏ qua những thay đổi cần thiết để phù hợp với thời thế.

Đất nước Singapore thần kỳ trong sự phát triển

Không gì minh chứng cho điều này tốt hơn câu chuyện về nguồn nước sạch cho Singapore, một trong những quan tâm hàng đầu của Lý Quang Diệu trong suốt cả cuộc đời.

Trong Hiệp ước Ly khai kí với Malaysia, ông đã thiết lập hai thỏa thuận cung cấp nước với bang Johor. Từ đó, ông tự mình quản lý tất cả những cuộc trao đổi liên quan đến vấn đề nước sạch với phía Malaysia.

Trong nước, ông khởi xướng các chiến dịch tiết kiệm nước, xây hồ chứa, biến cả đảo quốc trở thành lưu vực trữ nước mưa để xử lý và sử dụng. Ngoài ra, ông đốc thúc công tác thanh lọc sông Singapore và lưu vực Kallang.

Và khi Hội đồng Lợi ích Công cộng Singapore (PUB) phát minh hệ thống nước sạch NEWater, khi công nghệ khử muối đã đi vào hoạt động, ông cũng ủng hộ hết mình những hướng đi mới này.

Kết quả là ngày nay, Singapore đã có thể chủ động về nguồn nước sạch, trở thành nước dẫn đầu trong công nghệ nước sạch, và biến sở đoản thành sở trường.

Vậy nên trời hôm nay mưa lớn như khóc thương cho ông, âu cũng hợp lý...

Với Lý Quang Diệu, không vấn đề gì là tiểu tiết. Trong các chuyến đi, khi ông phát hiện những loài thực vật có khả năng phát triển tốt trong điều kiện khí hậu Singapore, ông tự tay mang hạt giống về nước.

Ông dùng vườn Istana (nơi ở của Tổng thống và Thủ tướng Singapore - PV) như một vườn ươm, và tự mình "khám sức khỏe" cho từng cây một. Thủ tướng của Singapore cũng đảm nhiệm luôn vai trò anh làm vườn của cả thành phố.

Ông có một nghị lực phấn đấu phi thường. Kể cả khi tuổi đã cao, ông vẫn học hỏi, tìm tòi những cái mới. Ở tuổi 70, để có thể viết hồi kí, ông học cách sử dụng máy tính.

Thỉnh thoảng ông gọi điện nhờ tôi giúp đỡ, có lúc ngay cả khi đã khuya, và tôi hướng dẫn ông qua điện thoại, chỉ cho ông cách lưu một file, hoặc tìm một văn bản mà theo lời ông đã "biến mất" ở đâu đó trong ổ cứng. Nếu không liên lạc được với tôi, ông lại hỏi vợ tôi.

Ông học tiếng Trung không ngừng nghỉ trong nhiều thập kỉ. Ông tranh thủ nghe lại băng ghi âm cách phát âm của giáo viên khi cạo râu mỗi sáng, hay lúc tập thể dục vào buổi tối. Suốt cả cuộc đời ông không từ bỏ việc học tiếng Trung.

Thật vậy, cuộc hẹn cuối cùng của ông hôm 4/2, một ngày trước khi ông rơi vào trạng thái nguy kịch, là với người gia sư tiếng Trung của ông.

Luôn nghĩ đến Singapore

Lý Quang Diệu cho chúng ta nguồn cảm hứng để luôn cố gắng hết mình.

Ông luôn nghĩ đến Singapore. Trong buổi tổng tuyển cử năm 1988, ông từng nói: "Kể cả khi tôi đang nằm trên giường bệnh, kể cả khi tôi đã nằm dưới mồ, mà tôi cảm thấy có gì đó không ổn với Singapore, tôi sẽ đứng dậy."

Ông thực sự nghĩ như vậy.

Kể cả khi đã rời nội các, ông luôn tìm đến tôi mỗi khi có một vấn đề quốc gia quan trọng ông muốn thảo luận.

Trong cuộc tranh luận ngân sách hai năm về trước, các thành viên nghị viện tranh cãi gay gắt về giá sinh hoạt, phương tiện công cộng và các vấn đề khác liên quan mà người dân Singapore quan tâm.

Biết chuyện, ông nói với tôi rằng dường như Singapore đã quên đi những giá trị cốt lõi giúp đất nước chúng ta tồn tại.

Ông gửi email cho tôi, trong đó đính kèm bản nháp một bài diễn văn mà ông muốn phát biểu trước nghị viện, để nhắc nhở người dân Singapore về những giá trị không bao giờ thay đổi này.

Nhưng tôi thuyết phục ông hãy để việc này cho tôi và các bộ trưởng giải quyết. Và ông đã nghe theo tôi.

Nỗi lo lớn nhất của ông là thế hệ trẻ Singapore sẽ mất đi khả năng xác định những gì có lợi cho đất nước. Đó là lý do tại sao ông tiếp tục viết sách khi đã ở tuổi 90.

Ông muốn thế hệ mới của dân tộc có thể học hỏi từ những kinh nghiệm xương máu của người đi trước, và hiểu được rằng an ninh, thịnh vượng và tương lai của Singapore phụ thuộc vào những gì.

Một trong những di sản vĩ đại nhất mà ông để lại đó là hành trang mà ông chuẩn bị sẵn cho các hậu bối tiếp nối sự nghiệp của ông. Ông tin rằng thử thách lớn nhất đối với một nhà lãnh đạo đó là tìm được người thay thế xứng đáng.

Một cách có hệ thống, ông chọn ra một đội ngũ những người kế cận và đào tạo họ. Ông mở đường cho ngài Goh Chok Tong lên chức Thủ tướng, và tiếp tục có mặt trong nội các để giúp đỡ đội ngũ lãnh đạo mới đi đến thành công.

Ông đem lại sự ổn định và kinh nghiệm cho thế hệ mới, đồng thời lẳng lặng nâng cao quyền lực của Thủ tướng Goh.

Ông luôn biết cách chỉ dẫn mà không can thiệp quá sâu, biết cách theo dõi sát sao nhưng cũng để tầng lớp lãnh đạo mới tạo dựng những nét riêng của họ.

Ông tự gọi mình là "linh vật" (mascot) của nội các. Nhưng ai cũng hiểu được "linh vật" này đặc biệt đến mức nào, và cảm thấy may mắn khi có sự hiện diện của "linh vật" bên cạnh.

Tương tự như vậy, khi tôi nhậm chức Thủ tướng, ông Goh chuyển sang làm Bộ trưởng cấp cao còn cha tôi trở thành trưởng cố vấn, một chức danh ông cho rằng phản ánh đúng vai trò của ông.

Dần dần, ông để các vấn đề chính sách nội bộ cho chúng tôi tự giải quyết, nhưng thường chia sẻ với chúng tôi quan điểm về đối ngoại, và đưa ra lời khuyên trong các vấn đề quan trọng trong tương lai mà ông dự liệu.

Thủ tướng nhiều nước khác nói với tôi rằng họ không thể tưởng tượng được làm việc chung một nội các với hai cựu Thủ tướng ra làm sao. Nhưng tôi nói với họ rằng bố trí như vậy thực sự đem lại hiệu quả, đối với bản thân tôi cũng như cả nước Singapore.

Ngoài những trách nhiệm với đất nước, cha tôi cũng có gia đình riêng của mình. Mẹ tôi là một mảnh ghép quan trọng của cuộc đời ông. Tình yêu của họ cực kì sâu đậm. Mẹ tôi là một người vợ chung thủy và là tri kỉ của cha tôi.

Bà đi cùng ông khắp mọi nơi, quan tâm đến ông từng li từng tí, giúp ông soạn thảo diễn văn, và là hậu phương vững chắc của ông. Họ là một cặp bài trùng hoàn hảo, một người bố, người mẹ tuyệt vời.

Khi mẹ tôi qua đời, cha tôi cảm thấy như bị cướp đi một phần của cuộc sống. Ông cảm nhận được sự mất mát của người bạn đời, một người, như chính ông từng nói, đã giúp ông có được như ngày hôm nay.

Cha tôi gửi gắm trọng trách chăm sóc nuôi dạy con cái cho mẹ tôi. Nhưng ông là trụ cột của gia đình, ông luôn quan tâm sâu sắc đến từng đứa chúng tôi từ khi còn nhỏ cũng như khi chúng tôi đã trưởng thành.

Ông không thể hiện nhiều, không cảm xúc ủy mị, nhưng ông yêu thương chúng tôi sâu sắc.

Sau khi người vợ đầu tiên của tôi, Ming Yang, qua đời, cha mẹ tôi khuyên tôi nên học thiền. Họ đưa cho tôi vài đầu sách để đọc, nhưng tôi không cảm thấy khá hơn là mấy.

Trước đó, cha tôi cũng đã thử liệu pháp này, nhưng cũng không đem lại kết quả. Khi người hướng dẫn bảo ông hãy thư giãn, bình tâm và thả lỏng, ông đáp lại: "Nhưng nếu tôi thả lỏng, thì chuyện gì sẽ xảy ra với Singapore?"

Khi tôi bị chẩn đoán mắc ung thư hạch, ông khuyên tôi nên tập ngồi thiền nghiêm túc hơn. Ông nghĩ như vậy sẽ giúp tôi trong quá trình điều trị. Ông tìm được cho tôi một người hướng dẫn và nói chuyện riêng với anh ấy về tôi.

Từ đó, tôi đã có tiến triển.

Sau khi mẹ mất, cha tôi cũng đã thử ngồi thiền trở lại, với sự trợ giúp của Ng Kok Song, một người quen của ông tại Cục lưu trữ ngoại tệ Singapore.

Kok Song giới thiệu cho cha tôi tới gặp một người bạn của ông, một thầy tu Ki-tô giáo chuyên về thiền. Cha tôi không theo đạo, nhưng ông vui vẻ nhận lời học thiền từ thầy tu này.

Thậm chí, ông còn gọi điện cho tôi và khuyên rằng tôi cũng nên đi gặp vị thầy tu này. Và tôi nhận lời. Có lẽ ông cảm thấy tôi cũng cần tập thiền trở lại.

Đó là một ngày năm 2011, chỉ vài tháng sau cuộc bầu cử nghị viện. Khi đó tôi đã gần 60, và ông cũng gần 90. Nhưng với ông, tôi vẫn là một cậu con trai để ông chăm lo, và với tôi, ông vẫn là một người cha để tôi yêu thương và kính trọng, như khi tôi còn nhỏ.

Thế nên, sáng nay, trước khi lễ tang được cử hành tại Tòa nhà Nghị viện, chúng tôi đã có ít phút cùng nhau. Tôi ngồi bên ông, và thiền...

Con trai Thủ tướng

Lớn lên, tôi không tránh khỏi việc phải tiếp xúc với chính trị từ sớm. Tôi còn nhớ khi còn là một cậu bé, khu tuyển cử của cha là Tanjong Pagar, tôi luôn tự hào vì biết ông là cố vấn luật pháp cho nhiều hội đồng giao thương.

Tôi luôn phấn khích mỗi khi có bầu cử diễn ra, khi ngôi nhà của chúng tôi trở thành hội đồng tranh cử.

Tôi còn nhớ cuộc bầu cử nghị viện mang tính sống còn năm 1963, cái đêm đảng PAP của cha tôi đánh bại đảng Barisan Sosialis.

Mẹ tôi bắt đi ngủ sớm, nhưng tôi đã thức đợi kết quả. Khi tôi biết PAP đã giành được đủ ghế để tái xây dựng chính phủ, tôi mới thiếp đi.

Tôi còn nhớ một ngày khi chúng tôi chơi golf tại Istana, bỗng dưng ông nói với tôi rằng nếu có chuyện gì xảy ra với ông, ông muốn tôi chăm sóc mẹ tôi và hai em thật chu đáo...

Tôi còn nhớ cái đêm mà mấy anh em chúng tôi phải ngủ trên sàn nhà trong phòng ngủ của cha mẹ tôi tại Temasek, Kuala Lumpur, vì căn nhà khi ấy đã biến thành nơi tập hợp tất cả các bộ trưởng lặn lội từ Singapore sang.

Thỉnh thoảng, cha tôi lại ra khỏi giường để ghi lại một cái gì đó, trước khi quay lại nằm nghỉ. Nhưng đương nhiên là ông đâu có ngủ được. Đó là ngày 7/8/1965, hai ngày trước khi Singapore tách khỏi Malaysia.

Lớn lên với cha tôi bên cạnh, sống cùng một nhà với ông qua những năm tháng ấy, đã tạo nên con người tôi ngày hôm nay.

Ngày 9/8 năm nay sẽ đánh dấu 50 năm Singapore tồn tại với tư cách một quốc gia độc lập. Chúng ta đều đã hi vọng rằng ông sẽ cùng chúng ta chia sẻ cột mốc trọng đại ấy.

Vì chính ông đã đấu tranh cho một Singapore đa sắc tộc, khiến chúng ta trở thành một nước cộng hòa độc lập, có chủ quyền ngày hôm nay.

Vì chính ông đã đoàn kết cả dân tộc, đã xây dựng đất nước, đã khiến ngày 9/8/2015 tới đây trở thành một cột mốc đáng nhớ.

Tiếc thay...

Nhưng chúng ta đều có thể cảm thấy tự hào và hạnh phúc vì Lý Quang Diệu đã được tận mắt chứng kiến thành quả cuộc đời mình.

Linh cữu cố Thủ tướng Lý Quang Diệu phủ quốc kỳ Singapore (ảnh: Channel News)
Người dân Singapore tiếc thương ông Lý Quang Diệu (ảnh StraitTimes)

Năm ngoái, tại cuộc diễu hành nhân ngày quốc khánh, khi ông xuất hiện trên màn hình lớn, đám đông đã tặng cho ông một sự hoan nghênh nhiệt liệt.

Tháng 11 năm ngoái, Đảng Nhân dân Hành động (PAP) kỉ niệm ngày thành lập tại Hội trường Victoria, nơi Lý Quang Diệu đã khai sinh PAP 60 năm về trước. Những thành viên có mặt hôm ấy, khi thấy ông xuất hiện, đã tặng cho ông một tràng pháo tay đầy cảm xúc.

Chúng tôi không bao giờ quên khoảnh khắc ấy.

Thánh đường St. Paul tại London được xây dựng bởi Ngài Christopher Wren. Vị kiến trúc sư này đã được chôn cất ngay tại thánh đường, cũng là tuyệt tác và thành quả của cả cuộc đời ông.

Trên bia mộ của vị kiến trúc sư này có ghi dòng chữ: "Nếu các bạn đang tìm tượng đài của Ngài Christopher Wren, hãy nhìn xung quanh mình".

Lý Quang Diệu đã dựng nên Singapore. Những ai đến Singapore hỏi tượng đài Lý Quang Diệu ở đâu, người dân Singapore có thể tự hào đáp lại: "Hãy nhìn xung quanh bạn".

Tôi có nói rằng ngọn đèn soi sáng chúng ta bao nhiêu năm qua đã tắt. Nhưng không hoàn toàn như vậy. Vì những nguyên tắc và lý tưởng mà Lý Quang Diệu để lại sẽ còn tiếp tục là ngọn đèn soi sáng cho chính phủ và dẫn đường cho người dân Singapore.

Cuộc đời ông sẽ còn là niềm cảm hứng cho người Singapore, cũng như nhiều người khác trên thế giới, trong nhiều thế hệ sau này.

Lý Quang Diệu từng nói rằng "chúng ta phải làm sao để 1000 năm sau, Singapore vẫn còn đây. Và đó là trách nhiệm của bạn, và của tôi."

Nay ông đã làm tròn trách nhiệm của mình, thậm chí còn hơn thế. Còn chúng ta, nhiệm vụ của chúng ta là tiếp nối thành quả của cuộc đời ông, tiến lên với ngọn đuốc mà ông để lại, và giữ ngọn lửa mãi bùng cháy.

Tất cả chúng ta đều đã mất đi một người cha. Chúng ta đã đón nhận nỗi đau này cùng nhau. Chúng ta đều rất đau buồn.

Nhưng trong đau buồn, chúng ta đã cho thấy những tinh hoa của một Singapore do Lý Quang Diệu dựng nên.

Trong cả tuần quốc tang, mỗi ngày người dân Singapore đều không ngần ngại chia sẻ đồ uống, ô dù cùng nhau, giúp đỡ nhau khi xếp hàng, từ sáng đến khuya.

Những nhân viên an ninh, những thành viên hậu cần, những người quét dọn, tất cả đều làm việc không biết mệt mỏi 24/7. Nỗi buồn chung đã đưa chúng ta xích lại gần nhau, khiến chúng ta mạnh mẽ và quyết đoán hơn.

Nhưng chúng ta xích lại gần nhau không chỉ để chia sẻ nỗi buồn. Chúng ta cùng nhau ca tụng cuộc đời của Lý Quang Diệu, những thành tựu mà ông đã đạt được cùng chúng ta, những người dân Singapore.

Hãy cùng nhau xây dựng quốc gia xuất chúng này. Hãy cùng nhau giúp đảo quốc này giữ vững vị thế một kinh đô hiện đại.

Để phản ánh đúng những lý tưởng mà Lý Quang Diệu đã dành cả cuộc đời để đấu tranh.

Để hiện thực hóa những giấc mơ mà ông đã tạo cảm hứng.

Để xứng đáng với những người đã chiến đấu hi sinh để ngày hôm nay, chúng ta có thể gọi Singapore là quê hương.

Cám ơn ngài Lý Quang Diệu. Mong ông an nghỉ.

Theo Soha News
Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

13 điều thú vị chưa từng tiết lộ về Steve Jobs

Tóm tắt: 

(ICTPress) - Cuốn sách mới về Steve Jobs có rất nhiều điều thú vị về Steve Jobs chưa từng được tiết lộ.

(ICTPress) - Cuốn sách mới về Steve Jobs của Brent Schlender và Rick Tetzeli có tựa đề "Becoming Steve Jobs: The Evolution of a Reckless Upstart into a Visionary Leader”, có rất nhiều điều thú vị về Steve Jobs chưa từng được tiết lộ.

Steve Jobs

Những người đang làm tại Apple đã gọi cuốn sách này là sự mô tả chính xác nhất về Jobs. Cuốn sách mô tả một mặt rất khác về Steve Jobs mà truyền thông chưa từng biết.

Cuốn sách mới về Steve Jobs của Brent Schlender và Rick Tetzeli khá sâu sắc và cá nhân - Jobs đã tin cậy Schlender, người đã làm việc cho Tạp chí Fortune và phố Wall đã theo dõi Steve Jobs và Apple 25 năm.

Không muốn sa thải bất kỳ ai - đặc biệt sau khi có con.

Sau khi Jobs có con, ông cảm thấy khó khăn hơn rất nhiều khi sa thải ai đó. Ông cho biết lý do trong cuốn sách: “Khi tôi nhìn mọi người khi việc này xảy ra, tôi cũng đã suy nghĩ về họ như những đứa trẻ mới 5 tuổi, giống như tôi đang nhìn con mình. Và tôi nghĩ rằng tôi cần về nhà để nói chuyện với vợ và những đứa con của mình mà tôi hết sức thân thiết. Ai đó bị sa thải giống như một trong những đứa con của tôi trong 20 năm. Tôi đã không quan tâm sâu sắc đến họ trước đây”.

Suýt “nhảy cóc” hai lớp thời trung học.

Steve Jobs đã bỏ qua lớp 6, và những giáo viên của ông hồi đó thậm chí đã xem xét cho phép  ông bỏ qua cả lớp 7.

Sau đó, bố mẹ ông quyết định đã đến lúc phải đưa con trai mình một trường tốt hơn, nhiều thách hơn. Họ chuyển đến một khu vực thuộc Los Altos, nơi có một trong những trường học tốt nhất ở California.

Không thích phát biểu để được ở bên gia đình

Steve Jobs là một người của gia đình. Ông luôn mong mỏi được trở về nhà mỗi tối để ăn cơm với vợ và con.

Có hai lý do chính ông quyết định phát biểu tại Lễ phát bằng tại trường Đại học Stanford năm 2005 – bởi trường Standford không quá xa nhà của ông, do đó ông không phải đi lại và cách xa gia đình. Và ông kính trọng trường Đại học Standford bởi là nơi đã đào tạo ra nhiều người có ảnh hưởng trong lĩnh vực công nghệ, theo cuốn sách do Schlender và Tetzeli viết.

Sẽ lùi bước nếu có người đề nghị

Jobs là một người có tầm nhìn xa trông rộng, nhưng nhiều lúc cũng nóng tính. Ông không phải là người dễ dàng để làm việc cùng. Nhưng nếu các kỹ sư mà ông tôn trọng trong nhóm Mac đã cho biết là ông hãy mềm mỏng và ông đã làm theo đề nghị.

Ví dụ, Jobs đã mắng mỏ một kỹ sư vì không làm việc theo mong đợi của ông, nhóm Mac đã nói với Jobs “Ồ, không có nhiều người mà chúng ta có thể tuyển dụng ở gần mà lại trình độ như người này, hãy quay lại và xin lỗi”. Bill Gates đã cho Schlender và Tetzeli biết là Jobs đã đến xin lỗi người kỹ sư này.

Từ chối nhận gan của Tim Cook.

CEO Tim Cook rất gần gũi với Jobs và muốn hiến tặng ông một phần gan của mình khi Jobs bệnh. Jobs thậm chí đã không vui mừng về suy nghĩ này, theo Schlender và Tetzeli. Dưới đây là những gì Jobs đã nói với các tác giả cuốn sách: “Cook sẽ làm hỏng mối quan hệ, ngay khi tôi nói ra”. “Không, tôi sẽ không bao giờ cho phép làm việc đó. Không bao giờ”.

Phần lớn mọi người nghĩ Jobs không biết lãnh đạo một doanh nghiệp

“Khi cuộc sống của tôi kết thúc, mọi người sẽ đánh giá cao tôi về tất cả những sáng tạo”, Jobs cho biết trong khi làm việc tại NeXT, theo Schlender và Tetzeli. “Nhưng không ai biết tôi thực tế đã biết cách vận hành một doanh nghiệp như thế nào”.

Người cha - một trong những nguồn cảm hứng lớn nhất của Jobs

Bố của Steve Jobs, Paul Jobs, đã dạy ông tầm quan trọng của việc chú ý tới từng chi tiết. Paul Jobs là một kỹ sư kỹ sư máy và là người thợ lành nghề, và ông thường làm mới những chiếc ô tô vào cuối tuần. Ông đã đưa cho Steve một chiếc bàn làm việc nhỏ khi Steve khoảng 5 hay 6 tuổi và nói: “Steve, từ bây giờ trở đi đây là bàn làm việc của con”.

Một trong những việc làm đầu tiên của Jobs là trong vườn táo

Trong thời gian khi Jobs bỏ học và bắt đầu làm việc ở Atari, ông đã làm việc cho một vườn táo giống như một cộng đồng ở Oregon.

Jobs thực sự không thích Neil Young.

Neil Young đã phát ngôn cho rằng những tệp âm thanh nén tương thích với iPod để đạt chất lượng âm thanh tuyệt vời, và khi Neil nói ra điều này, Jobs đã khá giận. Trên cả là Jobs đã buồn lòng vì Young đã đưa ra những bình luận này rộng rãi trước khi nói với Jobs.

Đã không nghĩ Apple từng sản xuất 1 chiếc tivi.

Trong nhiều năm, truyền thông đã đồn đoán Apple đang trong quá trình thiết kế riêng một chiếc tivi. Những thông tin gần đây của dịch vụ trực tuyến của Apple đã củng cố đồn đại này. Tuy nhiên Jobs cho Ive biết là không thích tivi. Apple sẽ không bao giờ sản xuất một chiếc tivi nữa”, theo các tác giả cuốn sách.

Cảm thấy có lỗi về cách cư xử với mọi người

Mặc dù Jobs có tiếng là khắc nghiệt hay vô tình, thường cảm thấy hối tiếc về những gì mình làm. Ví dụ điển hình nhất cho việc này được mô tả trong phần đầu cuối sách với tên gọi của chương sách là “Khu vườn của Allah”. Jobs đã tham dự cuộc gặp gỡ đầu tiên của Seva Foundation - một tổ chức phi lợi nhuận với mục tiêu giảm số người mù lòa ở Ấn Độ.

Jobs đã trở nên nóng giận trong cuộc họp và thổi phồng những ý tưởng của mình, theo các tác giả của cuốn sách. Jobs thậm chí la hét vào một số thời điểm mặc dù thực tế bạn của Jobs là Brilliant cố gắng làm ông bình tĩnh. Jobs đã lúng túng về những gì đã xảy ra mà Brilliant đã thấy ông khí trong xe ở nơi đỗ xe. Jobs đã quay lại cuộc gặp và xin lỗi về hành vi của mình.

Đã từng xem xét mua lại Yahoo

CEO Marissa Mayer mỉm cười trước phiên “Trong giới công nghệ chúng ta tin cậy” ở resort núi Davos vào ngày 22/1/2015.

Một trong những thông tin được cuốn sách tiết lộ là Jobs đã xem xét mua Yahoo. Khi CEO Disney là Bob Iger đến thăm Jobs ở Cupertino, đã nói về những thông tin như mua các công ty.

“Chúng tôi đã tư duy nhóm. Chúng tôi trao đổi về việc mua các công ty. Chúng tôi cũng đã nói về Yahoo”, Iger cho biết trong cuốn sách.

Tin tưởng mục tiêu duy nhất của Apple là xây dựng nên những sản phẩm

“Công ty là một trong những phát minh thú vị nhất của con người, sự trừu tượng này xây dựng nên một công ty lớn. Tuy vậy, theo tối công ty phải là xây dựng sản phẩm, làm việc cùng với mọi người thật sự thú vị, thông minh, sáng tạo và tạo nên những thứ tuyệt vời. Đó không phải là tiền”.

HY (Theo Business Insider)

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

Sinh viên ngân hàng sôi động với chuỗi chương trình “Sắc màu Thanh niên 2015”

Tóm tắt: 

(ICTPress) - Chương trình đầu tiên của chuỗi chương trình "Sắc màu Thanh niên 2015 - Thanh niên và biển đảo quê hương" do đoàn viên niên Học viện ngân hàng tổ chức đã chính thức bắt đầu...

(ICTPress) - Chương trình đầu tiên của chuỗi chương trình "Sắc màu Thanh niên 2015 - Thanh niên và biển đảo quê hương" do đoàn viên Học viện ngân hàng tổ chức đã chính thức bắt đầu với hoạt động đầu tiên là Hội trại văn hóa biển đảo.

Chuỗi chương trình do Đoàn thanh niên, Hội sinh viên Học viện Ngân Hàng chỉ đạo Đội cộng tác viên Khoa Tài chính trực tiếp tổ chức, nhằm kỷ niệm ngày thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 26/3 và nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ thanh niên đối với đất nước bằng những hành động cụ thể.

Với hơn 15 gian hàng đến từ sinh viên các lớp và Câu lạc bộ trường HVNH, mỗi trại mang một màu sắc riêng biệt được các lớp chuẩn bị chu đáo và trang trí theo đặc trưng của một hòn đảo thuộc chủ quyền của Việt Nam. Hoạt động văn nghệ, ẩm thực, lễ hội bóng bay mơ ước, các phần thi kiến thức,... mang đậm bản sắc của biển đảo kết hợp các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Theo thông tin từ Ban Tổ chức, sau Hội trại Sắc màu Thanh niên 2015, sẽ là đêm nhạc từ thiện BIỂN ĐẢO QUÊ HƯƠNG - TÌNH THƯƠNG LAN TỎA nhằm gây quỹ ủng hộ ngư dân đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi nhân lễ KHAO LỀ THẾ LÍNH HOÀNG SA vào tháng 3 Âm lịch (tháng 4/2015) và cuộc thi Mr & Miss Beauty and Elegancy 2015 nhằm tìm ra đại sứ vận động duy trì chương trình trong năm tiếp theo.

Các hoạt động diễn ra sân nhà E Học viện Ngân hàng, số 12 Chùa Bộc và mong muốn nhận được sự ủng hộ, đóng góp của những người quan tâm từ nay đến hết tháng 4.

Một số hình ảnh về Hội trại Sắc màu Thanh niên 2015:

Hà Anh - Nguyễn Quyên

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

CEO Apple sẽ từ thiện toàn bộ tài sản

Tóm tắt: 

(ICTPress) - Fortune cho biết giá trị tài sản ròng của Cook dựa trên số cổ phiếu ông sở hữu tại Apple...

CEO Tim Cook

(ICTPress) - CEO Apple Tim Cook cho biết sẽ từ thiện toàn bộ tài sản, Tạp chí Fortune vừa cho biết.

Tim Cook, 54 tuổi cho tạp chí Fortune biết ông đã dự định từ thiện toàn bộ tải sản sau khi hỗ trợ học tập cho cháu trai 10 tuổi.

Fortune cho biết giá trị tài sản ròng của Cook dựa trên số cổ phiếu ông sở hữu tại Apple là khoảng 120 triệu USD. Ông cũng nắm giữ giá trị cổ phiếu giới hạn là 665 triệu USD đã được chuyển giao hoàn toàn.

HY (Theo Reuters)

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường

21 món ngon tại các nhà hàng của Facebook

Tóm tắt: 

(ICTPress) - Những món ăn tự phục vụ ngon đến lạ lùng chỉ là một trong nhiều đặc quyền mà những nhân viên công nghệ tại thung lũng Silicon được hưởng thụ.

(ICTPress) - Những món ăn tự phục vụ ngon đến lạ lùng chỉ là một trong nhiều đặc quyền mà những nhân viên công nghệ tại thung lũng Silicon được hưởng thụ.

Hơn 6000 lao động đang làm việc tại trụ sở Menlo Park của Facebook không là ngoại lệ.

Với 11 điểm phục vụ các món ăn Á, bánh burger, và BBQ, những người làm việc tại Facebook phải lựa chọn. Tất cả thức ăn này hoặc là miễn phí hoặc được giảm giá rất nhiều cho nhân viên và khách của Facebook.

Epic Café là địa điểm lớn nhất trong 11 nhà hàng lớn nhất của Facebook. Bạn có thể tìm thấy rất nhiều món ở đây, như thực đơn cao cấp gồm thịt bò và hải sản (surf and turf) này.

Đây là bữa ăn vào giờ vui vẻ được làm từ hot dog kimchi thịt lợn muối xông khói và nước sốt đậu đen.

Và đây là món duck confit (thịt vịt chế biến theo kiểu Pháp) sành điệu và mứt đào.

Epic Cafe có một nơi dành riêng cho BBQ Hàn Quốc.

Mì Nhật ramen.

Đây là một bữa ăn thịt lợn hầm, cải bẹ trắng xào nấm đông cô và đậu hũ nóng với món củ cải thái trộn kimchi.

Hay bạn có thể thử làm món bánh mì cuốn riêng của mình.

Bạn thậm chí có một lựa chọn khi muốn thịt lợn xông muối.

Livin' the Dream (hay LTD) là một nhà hàng lớn khác ở trụ sở của Facebook. Nhà hàng này có một số lựa chọn thú vị.

Hãy thử một bữa ăn Ấn đích thực.

Hay một món độc đáo, như cải chip việt quất này.

Có rất nhiều món ăn có lợi cho sức khỏe như món salad tại nhà hàng Harvest vừa được mở này.

Nhà hàng cũng mang tới nhiều món béo như món burger pho mát từ Burger Shack này.

Nhà hàng cũng nổi tiếng với món cá nướng pho mát Philly.

Tại Lightning Bolts Smoke Shack, bạn có thể thấy khói nướng thịt bốc lên từ BBQ.

Tại Sol, những người làm ở Facebook có thể được ăn miễn phí món Mexico. Mặc dù nhà hàng này chỉ mở cho bữa trưa và tối, nhưng bạn không thể có được đồ uống cocktail margarita sau 5h30.

 

Teddy's Nacho Royale có nhiều món Mexico hơn nữa.

Several Bay Area có nhiều địa chỉ tại Facebook. Philz Coffee là một trong số đó. Fuki Sushi, một trong những nơi có món sushi tuyệt vời mà Mark Zuckerberg ưa thích là một địa điểm nữa.

Điểm tâm sáng, thì Sweet Stop là địa điểm không thể bỏ qua. Với món kem độc đáo mỗi ngày, bạn có thể thử món này với vị khác nhaumỗi lần đến. Hình ảnh dưới đây là ví dụ, đây là kem dừa dâu tây với bánh quy bơ sô-cô-la ống.

Sweet Stop cũng là một nhà hàng với nhiều món ăn nướng thú vị, như bánh sữa mạch nha có Whopper nghiền trên đỉnh này.

Thùy Dương

Ảnh: 
Chuyên mục chính: 
Chuyện dọc đường